3_edited.png

ဒေတာများကို လုံခြုံစွာ သိမ်းဆည်းခြင်း 

အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းအများစုအတွက်၊ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် အရေးအကြီးဆုံးသော ဆုံးဖြတ်ချက်များထဲမှ တစ်ခုမှာ ၎င်းတို့၏ဒေတာများကို သိမ်းဆည်းသည့်နေရာ ဖြစ်ပါသည်။

ဝန်ထမ်းများ၏ ကွန်ပျူတာများ၊ ရုံးတွင်းဆာဗာ၊ ပြင်ပ သိမ်းဆည်းမှုစက်ပစ္စည်းများ၊ သို့မဟုတ် ကလောက်ဒ်တွင် ဒေတာများကိုသိမ်းဆည်းခြင်းက “ပိုမိုလုံခြုံ” ပါသလား။ အခြေအနေများ၏ 99% တွင်၊ အလွယ်ကူဆုံးနှင့် အလုံခြုံဆုံး ရွေးချယ်စရာမှာ ဒေတာများအား ယုံကြည်ရသော ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှု ဝန်ဆောင်မှုများတွင် ဒေတာများကို သိမ်းဆည်းရန် ဖြစ်ပါသည်။ အတွေ့ရများသော ဥပမာအချို့တွင် Microsoft 365၊ Google Drive၊ သို့မဟုတ် Dropbox တို့ ပါဝင်ပါသည်။ ပြည့်စုံကျယ်ပြန့်သော ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှုအစီအစဉ်မရှိပါက၊ ဝန်ထမ်းများ၏ ကွန်ပျူတာများ၊ ပြင်ပ ဟာ့ဒ်ဒရိုက်များ၊ နှင့် ရုံးတွင်းဆာဗာတို့အပါအဝင် နေရာမျိုးစုံတွင် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ဒေတာများကို သိမ်းထားနိုင်ခြေရှိပါသည်။ ထိုစက်ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် ဒေတာများကို လုံခြုံစေရန် ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ငွေကြေးအများအပြားခြင်းနှင့် ထင်ရှားသော IT ဝန်ထမ်းများကို ငှားရမ်းခြင်းမျိုး မပြုလုပ်ဘဲ ထိုသို့ အောင်မြင်စွာလုပ်ဆောင်ရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲပါသည်။

ဒေတာသိမ်းဆည်းမှုနှင့် အရပ်ဘက်အသိုက်အဝန်း

တတ်နိုင်သော (တစ်ခါတစ်ရံတွင် အခမဲ့ဖြစ်သော) ကလောက်ဒ်-အခြေပြု ဒေတာသိမ်းဆည်းမှုပုံစံသည် များစွာသော ရင်းမြစ်-ကန့်သတ်ထားသည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ပိုမိုလွယ်ကူသောဘဝ (နှင့် ပိုမိုလုံခြုံမှု) ကို ပြုလုပ်ပေးပါသည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့်၊ အတော်များများသည် ကန့်သတ်ထားသော IT စွမ်းရည်များ သို့မဟုတ် ပံ့ပိုးမှုတို့ဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဆာဗာများတွင် လက်ခံထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးစားနေဆဲဖြစ်ပါသည်။ မတ်လ 2021 တွင်၊ Hafnium ဟုခေါ်သော တရုတ်အစိုးရနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကိစ္စရပ်က ကိုယ်တိုင် လက်ခံထိန်းချုပ်ထားသော Microsoft Exchange ဆာဗာများပေါ်ရှိ ခေတ်မီဆန်းပြားသော တိုက်ခိုက်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေး ပြဿနာ ပွင့်ထွက်လာသည့်အခါ ထိုသို့သော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အခြေခံဖွဲ့စည်းပုံ၏ ခြိမ်းခြောက်မှုသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ ထောင်ပေါင်းများစွာသော အဖွဲ့အစည်းများအတွက် တကယ့်ကိစ္စရပ် ဖြစ်လာပါသည်။ တိုက်ခိုက်မှုတွင် ရုံးတွင်းဆာဗာများကို ပေါင်းစပ်ထားကာ ဟက်ကာများကို အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အီးမေးလ်အကောင့်များထံ ဝင်ခွင့်ရရှိသွားစေပြီး ခံရသူများ၏ ဆာဗာများနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသောစနစ်များပေါ်တွင် ထပ်ဆောင်း မဲလ်ဝဲ ထည့်သွင်းလိုက်နိုင်စေပါသည်။ Microsoft က ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်သူများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ကာ ဖယ်ရှားရန် အပ်ဒိတ်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို အမြန်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး၊ IT စွမ်းဆောင်ရည်မရှိသော အဖွဲ့အစည်းငယ်အများအပြားသည် ထိုအပ်ဒိတ်များကို အမြန်အသုံးပြုလိုက်သော်လည်း၊ အချိန်အတော်ကြာအောင် ၎င်းတို့၏အချက်အလက်များ ပေါ်ထွက်သွားစေခဲ့ပါသည်။ ဤကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း အဟက်ခံရမှု၏ ရှုထောင့်နှင့် သက်ရောက်မှုသည် ကိုယ်တိုင်လက်ခံထိန်းချုပ်သော အီးမေးလ်ဆာဗာများနှင့် အခြားသော အရေးကြီးဒေတာအမျိုးအစားများကို အသုံးပြုနေသည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ၊ သီးခြားအားဖြင့် အကန့်အသတ်ဖြစ်သော IT ဝန်ထမ်း များရှိသည့် အဖွဲ့အစည်းငယ်များ၏ အန္တရာယ်ကို ထုတ်ဖော်ပြခဲ့ပါသည်။

ကလောက်ဒ်တွင်သိမ်းဆည်းမှု၏ အကျိုးကျေးဇူးများ 

သင်က မဲလ်ဝဲနှင့် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ခိုးယူမှုကိုတွန်းလှန်ရန်အတွက် သင့်ကွန်ပျူတာများကို ကာကွယ်ရန် မှန်ကန်သောအဆင့်များအားလုံးကို လုပ်ဆောင်ထားလျှင်ပင်၊ သင့်ကွန်ပျူတာ သို့မဟုတ် ရုံးတွင်းဆာဗာကို ရည်ရွယ်ထားသောရန်သူက ဟက်ခြင်းမျိုး ဖြစ်နိုင်နေဆဲဖြစ်ပါသည်။ ဥပမာ Google သို့မဟုတ် Microsoft ကဲ့သို့သော လုံခြုံရေးခုခံမှုများကို အနိုင်ယူရန်မှာ ၎င်းတို့အတွက် အများကြီး ပိုမိုခက်ခဲပါသည်။ ကောင်းမွန်သော ကလောက်ဒ်သိမ်းဆည်းမှု ကုမ္ပဏီများတွင် ထူးခြားသော လုံခြုံရေးရင်းမြစ်များရှိပြီး ၎င်းတို့၏အသုံးပြုသူများထံ အမြင့်မားဆုံးလုံခြုံရေးကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ခိုင်မာသော လုပ်ငန်းပိုင်းဆွဲဆောင်မှုတို့ ရှိထားပါသည်။ အတိုချုံးပြောရလျှင်- ယုံကြည်ရသော ကလောက်ဒ်သိမ်းဆည်းမှု နည်းဗျူဟာသည် အချိန်အတော်ကြာ အကောင်အထည်ဖော်ကာ လုံခြုံအောင်ထားရှိရန်အတွက် အများကြီး ပိုမိုလွယ်ကူ၍ စျေးသက်သာပါလိမ့်မည်။ သင်၏ကိုယ်ပိုင်ဆာဗာကို လုံခြုံအောင်လုပ်ရန် ကြိုးစားနေခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ပူနေမည့်အစား၊ သင်၏လုပ်ဆောင်နိုင်မှုများကို ပိုမိုရိုးရှင်းသည့် လုပ်ဆောင်ချက်အနည်းငယ်ပေါ်တွင် အာရုံစိုက်ထားနိုင်ပါသည်။ ကလောက်ဒ်တွင် သင့်အချက်အလက်အများအပြားကို သိမ်းထားခြင်းသည် အခြားသော အဖြစ်များသည့်ပြဿနာများနှင့်ပတ်သက်၍ ကူညီပေးပါသည်။ တစ်ယောက်ယောက်ရဲ့ကွန်ပျူတာကို စားသောက်ဆိုင်မှာ ထားခဲ့မိပါသလား ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းကို ဘတ်စ်ကားပေါ်မှာ ထားခဲ့မိပါသလား။ သင့်ကလေးက သင့်ရဲ့ကီးဘုတ်ပေါ်ကို ဖျော်ရည်ဖန်ခွက် မှောက်ချလိုက်ပြီး စက် ပျက်သွားစေခြင်းကို ဖြစ်သွားစေပါသလား။ ဝန်ထမ်းမှာ မဲလ်ဝဲရှိနေပြီး သူတို့ရဲ့ ကွန်ပျူတာကို ဖျက်ပစ်ပြီးတော့ ပြန်စတင်ဖို့ လိုအပ်နေပါသလား။ စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ ဒေတာအများစုက ကလောက်ဒ်မှာဖြစ်နေရင်၊ ပြန်ပေါင်းစည်းပြီးတော့ ရှင်းလင်းထားတဲ့ ဒါမှမဟုတ် အသစ်နီးပါးဖြစ်တဲ့ ကွန်ပျူတာမှာ ပြန်လည်စတင်ဖို့ လွယ်ကူပါတယ်။ ကွန်ပျူတာထဲမှာ မဲလ်ဝဲရှိနေရင် ဒါမှမဟုတ် သူခိုးက ဟာ့ဒ်ဒရိုက်ကို စကန်ဖတ်လိုက်ရင်၊ စာရွက်စာတမ်းအများစုကို ဝဘ်ဘရောင်ဆာကတဆင့် ဝင်ကြည့်ထားတာမျိုးဆိုရင် ဘာကိုမှခိုးယူနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။ 

ဘယ် ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှု ဝန်ဆောင်မှုပေးသူကို ရွေးချယ်သင့်ပါသလဲ။ 

လူကြိုက်အများဆုံး ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှု ရွေးချယ်စရာနှစ်ခုက Google Workspace (ယခင်က GSuite အဖြစ် သိထားသည်) နှင့် Microsoft 365 တို့ ဖြစ်ပါသည်။ သင်နှင့် သင့်ဝန်ထမ်းများက Gmail ကို အသုံးပြုထားပြီးဖြစ်ပါက၊ သင့်အဖွဲ့အစည်းကို Google Workspace အတွက် ဆိုင်းအပ်လုပ်ထားကာ စာရေးသားခြင်း၊ ကွန်ပျူတာစာရိုက်ခြင်းများ၊ နှင့် တင်ပြချက်များအတွက် ၎င်း၏ ပါရှိသော Google Docs၊ Sheets၊ နှင့် Slides အက်ပ်များဖြင့် Google Drive တွင် ဒေတာများကို သိမ်းဆည်းခြင်းက ပို၍အဓိပ္ပါယ်ရှိပါသည်။ အလားတူပင်၊ သင်က Excel နှင့် Word ပေါ်တွင် ယုံကြည်စိတ်ချထားသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပါက၊ လွယ်ကူသောရွေးချယ်မှုမှာ သင့်အဖွဲ့အစည်းကို အီးမေးလ်အတွက် Outlook နှင့် Microsoft Word၊ Excel၊ Powerpoint၊ နှင့် Teams ၏ လိုင်စင်ရဗားရှင်းများထံ ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့်ပေးသော Microsoft 365 တွင် ဆိုင်းအပ်လုပ်ထားရန် ဖြစ်ပါသည်။ သင်ရွေးချယ်သော ဝန်ဆောင်မှုပေးသူကို ထည့်မတွက်ဘဲ၊ ဒေတာများကို ကလောက်ဒ်တွင် လုံခြုံစွာ သိမ်းဆည်းခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော မျှဝေမှုဆက်တင်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် ဖိုလ်ဒါများနှင့် စာရွက်စာတမ်းများကို မျှဝေရမည့် (မမျှဝေရမည့်) ပုံစံနှင့် အချိန်တို့ကို နားလည်ရန်အတွက် ဝန်ထမ်းများကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခြင်းတို့ကို လိုအပ်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်၊ သင်သည် ပေးထားသောဖိုင်များကို လိုအပ်သော ဝန်ထမ်းများအတွက်သာ ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားနိုင်ရန် သင်၏ ကလောက်ဒ်သိမ်းဆည်းမှု ဒရိုက်အတွင်းတွင် ဖိုလ်ဒါများကို သတ်မှတ်ထားသင့်ပါသည်။ သင်က ဖိုင်များကို “အလွန်အကျွံမျှဝေနေခြင်း” မဟုတ်ကြောင်း သေချာစေရန် သင့်စနစ်ကို ပုံမှန်စစ်ဆေးပါ (လူအနည်းငယ်အတွက်သာ ကန့်သတ်ထားသင့်သည့်အစား ဖိုင်များအတွက် အားလုံးမြင်နိုင်သော လင့်ခ်မျှဝေမှုကို ဖွင့်ထားခြင်းကဲ့သို့သော)။ 

ကျွန်ုပ်တို့က GOOGLE သို့မဟုတ် MICROSOFT သို့မဟုတ် အခြားသော ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှု ဝန်ဆောင်မှုပေးသူကို မယုံကြည်ပါက ဘာလုပ်ရမှာပါလဲ။ 

သင့်ရန်သူများထဲမှတစ်ဦး (ဥပမာ၊ နိုင်ငံခြား သို့မဟုတ် ဒေသတွင်း အစိုးရ) က Google သို့မဟုတ် Microsoft (သို့မဟုတ် အခြားသော ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှု ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ) အား ဒေတာများကို လက်လွှဲပေးရန် တရားဝင် တွန်းအားပေးနိုင်ပါက၊ ၎င်းတို့ကို ဒေတာ သိမ်းဆည်းမှု ရွေးချယ်စရာများအဖြစ် ရွေးချယ်ရန် အဓိပ္ပါယ်မရှိပါ။ သင့်ရန်သူသည် ဥပမာ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရဖြစ်နေပါက ဤအန္တရာယ် ပိုမြင့်မားနိုင်သော်လည်း သင့်ရန်သူသည် အာဏာရှင်ဆန်သောအစိုးရဖြစ်ပါက ပို၍ နည်းပါးနိုင်ပါသည်။ Google နှင့် Microsoft တို့သည် ဥပဒေအရ တာဝန်ရှိမှသာ ဒေတာများကို လက်လွှဲပေးခြင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် မူဝါဒများရှိထားသည်ကို မှတ်ထားပါ၊ ဒေတာများကို ရုံးတွင်းတွင် လက်ခံထိန်းချုပ်ထားပါက သင့်အစိုးရထံမှ အလားတူ ဥပဒေအရ တောင်းဆိုချက်များကြောင့် သင့်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် အားနည်းသွားနိုင်သည်ကို အသိအမှတ်ပြုပါ။ Google သို့မဟုတ် Microsoft ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှုက သင့်အဖွဲ့အစည်းအတွက် အဓိပ္ပါယ်မရှိသည့် အခြေအနေမျိုးတွင်၊ စဉ်းစားရမည့် အခြားသောရွေးချယ်စရာမှာ Keybase ဖြစ်ပါသည်။ Keybase ရှိ “အဖွဲ့များ” လုပ်ဆောင်ချက်သည် သင့်အဖွဲ့အစည်းကို ပြင်ပမှ ဝန်ဆောင်မှုပေးသူပေါ်တွင် မှီခိုစရာမလိုဘဲ လုံခြုံသည့် ကလောက်ဒ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုသူကြား ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ခြင်းကိုအသုံးပြုကာ ဖိုင်များ၊ နှင့် မက်ဆေ့ချ်များကို မျှဝေခွင့်ပေးပါသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့်၊ ၎င်းသည် သင့်အဖွဲ့အစည်းအနှံ့တွင် စာရွက်စာတမ်းများနှင့် ဖိုင်များကို လုံခြုံစွာ သိမ်းဆည်းခြင်းအတွက် ကောင်းမွန်သော ရွေးချယ်စရာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ သို့ရာတွင် Keybase သည် အသုံးပြုသူအများစုနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုမရှိသောကြောင့်၊ ဤတူးလ် (tool) ကို လက်ခံအသုံးပြုခြင်းသည် အခြားသော ဖော်ပြထားသည့် ဖြေရှင်းချက်များထက် ပို၍ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုနှင့် အားစိုက်ထုတ်မှုတို့ကို လိုအပ်နိုင်ခြေရှိပါသည်။ ပြောထားသည့်အတိုင်းပင်၊ သင်က ကလောက်ဒ်ကိုပါ အတူတူအသုံးမပြုဘဲ ၎င်းသက်သက်ကိုသာ ရွေးချယ်ပါက၊ သင်က သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ စက်ပစ္ဏည်းများ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ် ခုခံမှုကို ခိုင်မာအောင်လုပ်ဆောင်ခြင်းတွင် အချိန်နှင့် ရင်းမြစ်များကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားကာ ရုံးတွင်းဆာဗာများကို ကောင်းမွန်စွာ ပုံဖော်ကာ ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားပြီး လုံခြုံစွာ သိမ်းဆည်းထားကြောင်း သေချာစေရန် အရေးကြီးပါသည်။ သင်က လစဉ် စာရင်းသွင်းစရိတ်များကို ခြွေတာနိုင်သော်လည်း၊ သင့်အဖွဲ့အစည်းသည် ဝန်ထမ်းများ၏ အချိန်နှင့် ရင်းမြစ်များကို ကုန်ကျစေနိုင်ကာ၊ တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ပို၍ အားနည်းသွားနိုင်ပါသည်။ 

ဒေတာများကို အရန်ထားခြင်း 

သင့်အဖွဲ့အစည်းက ဒေတာများကို စက်ပစ္စည်းများတွင် သိမ်းဆည်းသည်ဖြစ်စေ၊ ကလောက်ဒ်တွင် သိမ်းဆည်းသည်ဖြစ်စေ၊ အရန်ထားထားရန်မှာ အရေးကြီးပါသည်။ အထူးသဖြင့် သင့်က စက်ပစ္စည်းသိမ်းဆည်းမှုပေါ်တွင် မှီခိုအားထားနေပါက၊ သင့်ဒေတာများကို ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့်အား အလွယ်တကူ လက်လွတ်သွားနိုင်ပါသည်။ သင့်ကွန်ပျူတာပေါ်သို့ ကော်ဖီမှောက်ကျသွားကာ ဟာ့ဒ်ဒရိုက် ပျက်စီးသွားနိုင်ပါသည်။ ဝန်ထမ်းများ၏ ကွန်ပျူတာများကို ဟက်သွားနိုင်ပြီး စက်တွင်းဖိုင်များအားလုံးသည် ransomware ဖြင့် လော့ခ်ကျသွားနိုင်ပါသည်။ တစ်စုံတစ်ဦးသည် ရထားပေါ်တွင် စက်ကို ပျောက်သွားနိုင်ပါသည် သို့မဟုတ် ပိုက်ဆံအိတ်နှင့်အတူ အခိုးခံရနိုင်ပါသည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်းပင်၊ ၎င်းသည် ကူးစက်ခံရနိုင်သော၊ ပျောက်သွားနိုင်သော၊ သို့မဟုတ် အခိုးခံရနိုင်သော သီးခြားစက်ပစ္စည်းနှင့် ချိတ်ဆက်မထားသောကြောင့် ကလောက်ဒ်သိမ်းဆည်းမှုကို အသုံးပြုခြင်းက အကျိုးရှိသည့် အခြားအကြောင်းရင်းတစ်ခုပင် ဖြစ်ပါသည်။ Mac များတွင် ပြင်ပ သိမ်းဆည်းမှု စက်ပစ္စည်းနှင့်အတူ အသုံးပြုသည့် Time Machine ဟုခေါ်သော အရန်ဆော့ဖ်ဝဲ ပါရှိပါသည်၊ Windows စက်ပစ္စည်းများအတွက်၊ File History သည် အလားတူ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ပေးစွမ်းပါသည်။ သင့်ဖုန်းဆက်တင်တွင် ဖွင့်ထားပါက iPhone များနှင့် Android များသည် ကလောက်ဒ်တွင် ချိတ်ဆက်ထားသည့် ၎င်းတို့၏ အရေးအကြီးဆုံး အကြောင်းအရာများကို အလိုအလျောက် အရန်ထားထားပေးနိုင်ပါသည်။ သင့်အဖွဲ့အစည်းသည် (Google Drive ကဲ့သို့သော) ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှုမျိုးကို အသုံးပြုနေပါက Google ကျသွားခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် သင့်ဒေတာများ ပျက်စီးသွားခြင်း အန္တရာယ်မှာ အတော်လေးနည်းပါးပါသည်၊ သို့သော် (အရေးကြီးဖိုင်များကို မတော်တဆ ဖျက်ပစ်လိုက်ခြင်းကဲ့သို့သော) လူကြောင့်ဖြစ်သောအမှားများ ဖြစ်နိုင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် Backupify ကဲ့သို့သော ကလောက်ဒ် အရန်ထားရှိမှု ဖြေရှင်းချက်ကို စူးစမ်းလေ့လာခြင်းက အကျိုးရှိနိုင်ပါသည်။ ဒေတာများကို ရုံးတွင်းဆာဗာ နှင့်/သို့မဟုတ် ရုံးတွင်း စက်ပစ္စည်းများတွင် သိမ်းဆည်းထားပါက၊ လုံခြုံသော အရန်ထားရှိမှုကပင် ပို၍အရေးကြီးလာနိုင်ပါသည်။ သင်က သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ဒေတာများကို ပြင်ပ ဟာ့ဒ်ဒရိုက်တွင် အရန်ထားထားနိုင်သော်လည်း၊ ခိုင်မာသောစကားဝှက်ဖြင့် ဟာ့ဒ်ဒရိုက်ကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားကြောင်း သေချာပါစေ။ Time Machine က သင့်အတွက် ဟာ့ဒရိုက်များကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ပေးနိုင်ပါသည်၊ သို့မဟုတ် သင်က VeraCrypt သို့မဟုတ် BitLocker ကဲ့သို့သော ဟာ့ဒရိုက်တစ်ခုလုံးအတွက် ယုံကြည်ရသော ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ခြင်းတူးလ်များကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ အရန်စက်ပစ္စည်းများကို သင်၏ အခြားသော စက်ပစ္စည်းများနှင့် ဖိုင်များနှင့် သီးခြားသိမ်းထားရန် သေချာပါစေ။ သင့်ကွန်ပျူတာများတွင်ရော ၎င်းတို့၏ အရန်ဖိုင်များကိုပါ ပျက်စီးသွားစေသော မီးလောင်ကျွမ်းမှုတွင် သင့်၌ အရန်ဖိုင်များ လုံးဝမရှိနိုင်တော့သည်ကို မှတ်ထားပါ။ အာမခံ မီးခံသေတ္တာ လုံခြုံရေးဘောက်စ်ကဲ့သို့သော အလွန်လုံခြုံသည့် တည်နေရာတွင် မိတ္တူကို ထားထားရန် စဉ်းစားပါ။

အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ကလောက်ဒ်အကောင့်များ၏ လုံခြုံရေးကို တိုးမြှင့်ခြင်း

 

သင့်အဖွဲ့အစည်းသည် Google Workspace သို့မဟုတ် Microsoft 365 တွင် ဒိုမိန်းသတ်မှတ်ထားရှိရန် ရွေးချယ်ပါက၊ ကုမ္ပဏီနှစ်ခုစလုံးသည် (ကိစ္စရပ်အများအပြားတွင် အခမဲ့အဖြစ်) အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများထံ မြင့်မားသော လုံခြုံရေးအဆင့်ကို ပေးစွမ်းကြောင်း သတိရပါ။ Google ၏ Advanced Protection Program and Microsoft ၏ AccountGuard သည် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ကလောက်ဒ်အကောင့်များအားလုံးထံ ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိသော လုံခြုံရေးကို ပေးစွမ်းပြီး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် မျှားယူခြင်းနှင့် အကောင့် ပေါင်းစည်းမှု သက်ရောက်မှုများကို ကောင်းမွန်စွာ လျှော့ချနိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။ သင့်အဖွဲ့အစည်းသည် အရည်အချင်းပြည့်မီပြီး သင့်အဖွဲ့အစည်းကို အစီအစဉ်တစ်ခုခုတွင် စာရင်းသွင်းခြင်း၌ စိတ်ပါဝင်စားပါက၊ နောက်ထပ်အကူအညီအတွက် အထက်တွင်ဖော်ပြထားသော ဝဘ်ဆိုက်လင့်ခ်ထံ သွားရောက်ပါ သို့မဟုတ် cyberhandbook@ndi.org ထံ ဆက်သွယ်ပါ။ 

ဒေတာများကို လုံခြုံစွာ ဆက်သွယ်ပေးပို့ခြင်းနှင့် မျှဝေခြင်း 
  • အရေးကြီးသောဒေတာများကို ယုံကြည်ရသော ကလောက်ဒ် သိမ်းဆည်းမှု ဝန်ဆောင်မှုတွင် သီးသန့် သိမ်းထားပါ။ 

    • ဝင်ရောက်ရန်အတွက် အသုံးပြုထားသော ချိတ်ဆက်ထားသည့် အကောင့်များတွင် ခိုင်မာသည့် စကားဝှက်များနှင့် 2FA တို့ရှိကြောင်း သေချာပါစေ။ 

  • ကလောက်ဒ်အတွင်းတွင် မျှဝေခြင်းဆက်တင်များကို ကန့်သတ်ရန် မူဝါဒတစ်ရပ်ကို သတ်မှတ်ကာ ကျင့်သုံးပါ။ 

    • ဝန်ထမ်းများအားလုံးကို စာရွက်စာတမ်းများအား ကောင်းမွန်စွာ မျှဝေရမည့်နည်းလမ်း (နှင့် အလွန်အကျွံမျှဝေခြင်းမပြုရန်) လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးပါ။ 

  • သင့်အဖွဲ့အစည်းက ဒေတာများကို ရုံးတွင်း၌ သိမ်းဆည်းထားရန် ဆုံးဖြတ်ပါက၊ ကျွမ်းကျင်သော IT ဝန်ထမ်းတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပါ။ 

  • သင့်ဒေတာများကို လုံခြုံစွာ အရန်ထားရှိပါ - အရန်ထားရှိသော ဟာ့ဒ်ဒရိုက်များ သို့မဟုတ် အခြားသော အရန် စက်ပစ္စည်းများကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားပါ။

အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဘေးကင်းစွာ နေထိုင်ခြင်း

သင့်ဖုန်း သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာတွင် အင်တာနက်သုံးသည့်အခါ၊ သင်၏လုပ်ဆောင်ချက်သည် သင်နှင့် သင့်အဖွဲ့အစည်းနှင့်ပတ်သက်၍ အရေးကြီးသည်ဟု ပြောနိုင်ပါသည်။ 

ဝဘ်ဆိုက်တွင်ရိုက်ထည့်ရသော အသုံးပြုသူအမည်များနှင့် စကားဝှက်များ၊ သင်၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာပို့စ်များ၊ သို့မဟုတ် အချို့သောကိစ္စရပ်များတွင် သင်သွားရောက်သော ဝဘ်ဆိုက်များ၏ အမည်များ - ကဲ့သို့သော အရေးကြီးအချက်အလက်များကို စပ်စုသောမျက်လုံးများ၏ ကွယ်ရာတွင် သိမ်းဆည်းထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ ပိတ်ဆို့ထားသော သို့မဟုတ် တားမြစ်ထားသော ဆိုက်များ သို့မဟုတ် အက်ပ်များထံ ဝင်ရောက်ခွင့်ရထားခြင်းကလည်း အဖြစ်များသော စိုးရိမ်စရာဖြစ်ပါသည်။ ထိုပြဿနာနှစ်ရပ် - အင်တာနက် စောင့်ကြည့်မှုနှင့် အင်တာနက် ဆင်ဆာဖြတ်မှု - တို့သည် အတူတူရှိနေပြီး၊ ၎င်းတို့၏သက်ရောက်မှုများကို လျှော့ချရန် နည်းဗျူဟာများက ဆင်တူပါသည်။

လုံခြုံစွာ ရှာဖွေခြင်း 

 

HTTPS အသုံးပြုခြင်း 

သင့်အဖွဲ့အစည်းကို အွန်လိုင်းတွင် စောင့်ကြည့်နိုင်သော ရန်သူ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ကန့်သတ်ခြင်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးအဆင့်မှာ သင်နှင့် သင့်လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ၏ အင်တာနက်လုပ်ဆောင်ချက်နှင့်ပတ်သက်၍ ရရှိနိုင်သော အချက်အလက်ပမာဏကို လျှော့ချရန် ဖြစ်ပါသည်။ သင်သည် ဝဘ်ဆိုက်များတွင် လုံခြုံစွာချိတ်ဆက်ထားကြောင်း အမြဲတမ်း သေချာအောင်လုပ်ပါ- URL (တည်နေရာ) သည် “https” ဖြင့်စတင်ပြီး သင့်ဘရောင်ဆာ၏ လိပ်စာတွင် လော့ခ်အိုင်ကွန်အသေးလေးကို ပြသကြောင်း သေချာအောင်လုပ်ပါ။ သင်က ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ခြင်းမရှိဘဲ အင်တာနက်တွင် ရှာဖွေသည့်အခါ၊ (စကားဝှက်များ၊ အကောင့်နံပါတ်များ၊ သို့မဟုတ် မက်ဆေ့ချ်များကဲ့သို့သော) ဆိုက်တွင် သင်ထည့်သွင်းထားသော အချက်အလက်များ၊ နှင့် သင် သွားရောက်ထားသော ဆိုက်နှင့် စာမျက်နှာများ၏ အသေးစိတ်အချက်များအားလုံးကို ထုတ်ဖော်ပြပါသည်။ (1) သင့်ကွန်ရက်ရှိ ဟက်ကာများ၊ (2) သင့်ကွန်ရက်ကို စီမံခန့်ခွဲသူများ၊ (3) သင့် ISP နှင့် ဒေတာများကို မျှဝေထားနိုင်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခု (အစိုးရအာဏာပိုင်များကဲ့သို့သော)၊ (4) သင်သွားရောက်သော ဆိုက်၏ ISP နှင့် ဒေတာများကို မျှဝေနိုင်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခု၊ နှင့် (5) အရေးကြီး အချက်အလက်များထံ ဝင်ခွင့်ရှိထားသော သင်သွားရောက်သည့် ဆိုက်များကို ၎င်းက ဆိုလိုပါသည်။

စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း၊ နှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်း

အစိုးရများသည် လူတစ်ဦးချင်းနှင့် အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများကို အင်တာနက်ပေါ်ရှိ အချက်အလက်များအား ဝင်ကြည့်ခြင်းမှ တားဆီးရန် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှု ဖြည့်ဆည်းပေးသူများနှင့် အခြားသော ဒေသတွင်း အင်တာနက်ဖွဲ့စည်းပုံတို့ပေါ်ရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့် အခွင့်အာဏာရှိမှုကို တိုးမြှင့်အသုံးပြုလျှက်ရှိပါသည်။ အချို့သောကိစ္စရပ်များတွင်၊ ထိုသို့သော အင်တာနက် နှောင့်ယှက်မှုများကို ဆိုရှယ်မီဒီယာနှင့် သတင်းဆိုက်များအပါအဝင် အဓိက ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများနှင့် အချက်အလက် မျှဝေခြင်း ပလက်ဖောင်းများကို ဖြုတ်ချခြင်းအတွက် ရည်ရွယ်ထားပါသည်။ ဥပမာ၊ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှု ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆန္ဒပြပွဲများကို ဖြေရှင်းသည့်အနေဖြင့်၊ မြန်မာစစ်တပ်သည် မိုဘိုင်းအော်ပရေတာများအား တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မိုဘိုင်းဒေတာကွန်ရက်ကို ယာယီပိတ်ချလိုက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့ပါသည်။ မကြာမီတွင် ပိုမို၍ Facebook၊ Twitter၊ နှင့် Instagram တို့ကို ပစ်မှတ်ထားကာ ပိတ်ဆို့ခြင်းထံ ရောက်ရှိလာခဲ့ပါသည်။ အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့်နှင့် ဝဘ်ဆိုက်များကို ပိတ်ဆို့ခြင်းအပြင်၊ အစိုးရများနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းရှိ အခြားသော ခြိမ်းခြောက်မှု ပြုလုပ်သူများသည် အများပြည်သူ၏ အွန်လိုင်းဆောင်ရွက်ချက်များကို စောင့်ကြည့်ရန် စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး နည်းပညာကို တိုးမြှင့်အသုံးပြုလာကြပါသည်။ ဥပမာ၊ Freedom House ၏ Freedom on the Net 2020 အစီရင်ခံစာအရ၊ Ugandan အစိုးရသည် နိုင်ငံရှိ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်သော ပြိုင်ဘက်လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် အရပ်ဘက် လှုပ်ရှားတက်ကြွသူများနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ကိစ္စရပ်များကို စောင့်ကြည့်ရန် တရုတ်နည်းပညာကုမ္ပဏီ Huawei နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပါသည်။ 

အွန်လိုင်းပေါ်ရှိ အချက်အလက်ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့်ပေါ်တွင် ထိုသို့သော တိုက်ခိုက်မှုအကြိမ်ရေ မြင့်တက်လာခြင်းသည် အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများအတွက် အင်တာနက်ပေါ်တွင် လုပ်ကိုင်ခြင်း၏ အန္တရာယ်များကို နားလည်ထားကာ ချိတ်ဆက်မှုကို ကန့်သတ်ထားသည့်အခါ ချိတ်ဆက်ရမည့်နည်းလမ်းအတွက် အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်မှာ မည်မျှ မဖြစ်မနေလုပ်ရမည့်အရာဖြစ်သည်ကို ထင်ရှားစေပါသည်။

ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ခြင်းမလုပ်ဘဲ ရှာဖွေသည့် တကယ့် ဥပမာတစ်ခုကို ကြည့်လိုက်ရအောင်- 

 

                                                Totem Project ၏ How the Internet Works (CC–BY–NC–SA) ထံမှ မှီငြမ်းထားသည် 

အထက်တွင်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ သင်က news.com ထံ သွားရောက်သောကြောင့် သင့်နိုင်ငံရှိ သပိတ်မှောက်ခြင်းများနှင့်ဆိုင်သော စာမျက်နှာကို ကြည့်ရှုကာ ရန်သူက သင်ရှိနေသောနေရာကို တွေ့သွားနိုင်ပြီး၊ ဆိုက်ထံဝင်ရောက်ရန် သင်မျှဝေထားသော သင်၏စကားဝှက်ကို တွေ့သွားနိုင်ပါသည်။ မသမာသူလက်ထဲရောက်သွားသည့် ထိုသို့သောအချက်အလက်များသည် သင့်အကောင့်ကို ပေါ်ထွက်သွားစေရုံသာမက သင်လုပ်ဆောင်နိုင်သောအရာ သို့မဟုတ် စဉ်းစားနေသောအရာဖြစ်သည့် အကြံဉာဏ်ကောင်းကို သင့်ပြိုင်ဘက်များထံ ပေးလိုက်ခြင်းလည်း ဖြစ်ပါသည်။ 

 

HTTPS ကိုအသုံးပြုခြင်း (“s” သည် လုံခြုံမှုကို ဆိုလိုပါသည်) သည် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ခြင်း ထားရှိမှုကို ဆိုလိုပါသည်။ ၎င်းက သင့်ကို ပိုမိုသောကာကွယ်မှုများ ပေးစွမ်းပါသည်။ HTTPS ဖြင့် (ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ခြင်းဖြင့်) ရှာဖွေသည့်ပုံစံကို ကြည့်လိုက်ရအောင်- 

                                                 Totem Project ၏ How the Internet Works (CC–BY–NC–SA) ထံမှ မှီငြမ်းထားသည် 


HTTPS ရှိထားလျက်ဖြင့်၊ အလားအလာရှိသောရန်သူသည် ဝဘ်ဆိုက်ထံ သင်မျှဝေထားနိုင်သော သင်၏စကားဝှက် သို့မဟုတ် အခြားသော အရေးကြီးအချက်အလက်များကို တွေ့နိုင်တော့မည်မဟုတ်ပါ။ သို့သော်၊ ၎င်းတို့သည် သင်သွားရောက်ထားသော ဒိုမိန်းများ (ဥပမာ၊ news.com) ကို မြင်တွေ့နိုင်ဆဲဖြစ်ပါသည်။ HTTPS က သင်သွားရောက်ထားသော ဆိုက် (ဥပမာ၊ website.com/protests) အတွင်းရှိ စာမျက်နှာတစ်ခုချင်းစီနှင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်များကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ပေးပြီး၊ ခေတ်မီသောပြိုင်ဘက်များသည် သင်၏ အင်တာနက်လမ်းကြောင်းကို စူးစမ်းစစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ဤအချက်အလက်များကို မြင်တွေ့နိုင်ဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ HTTPS ရှိထားသောကြောင့်၊ ရန်သူသည် သင်က news.com သို့ သွားထားသည်ကို သိနိုင်သော်လည်း၊ သင်၏စကားဝှက်ကို တွေ့မြင်နိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ပါ၊ ထိုအရာက သပိတ်မှောက်ခြင်းများနှင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်များကို သင်က ရှာဖွေနေကြောင်းကို ၎င်းတို့တွေ့မြင်သွားရန် ပို၍ခက်ခဲစေပါလိမ့်မည် (လုံးဝမဖြစ်နိုင်ခြင်းတော့မဟုတ်ပါ) (ကျွန်ုပ်တို့၏ဥပမာကို အသုံးပြုရန်)။ ထိုအရာက အရေးကြီးသော ခြားနားချက်ဖြစ်ပါသည်။ ဝဘ်ဆိုက်မှတဆင့် လမ်းညွှန်ခြင်း သို့မဟုတ် အရေးကြီးအချက်အလက်များကို ထည့်သွင်းခြင်းမပြုမီ HTTPS ရှိထားကြောင်း အမြဲတမ်း စစ်ဆေးပါ။ သင်က HTTPS ကို အချိန်တိုင်းအသုံးပြုနေကြောင်း သေချာစေရန် HTTPS Everywhere ဘရောင်ဆာ (browser) အိတ်စတန်းရှင်းကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါသည်၊ သို့မဟုတ် သင်က Firefox အသုံးပြုသူဖြစ်ပါက၊ ဘရောင်ဆာ (browser) တွင် HTTPS တစ်ခုတည်းမုဒ်ကို ဖွင့်ပါ။ ဝဘ်ဆိုက်က လုံခြုံမှုမရှိနိုင်ပါဟူသော သတိပေးချက်ကို ဘရောင်ဆာ (browser) ထံမှ ဖော်ပြလာပါက၊ ၎င်းကို လျစ်လျူမရှုထားပါနှင့်။ တစ်ခုခုမှားနေပါသည်။ ၎င်းသည် - ဆိုက်တွင် သက်တမ်းကုန်နေသော လုံခြုံရေး အသိအမှတ်ပြုချက် ရှိနေခြင်းကဲ့သို့သော - ဒုက္ခမပေးသည့်အခါ ဖြစ်နိုင်ပါသည် သို့မဟုတ် ဆိုက်ကို မကောင်းသောရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လှည့်ဖြားထားခြင်း သို့မဟုတ် အတုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ တစ်နည်းနည်းဖြင့်၊ သတိပေးချက်ကို အလေးထားကာ ဆိုက်ထံ ဆက်မသွားပါနှင့်။ HTTPS သည် မရှိမဖြစ် ဖြစ်ပြီး ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS သည် ဝင်ကြည့်ခြင်းနှင့် ဆိုက် ပိတ်ဆို့ခြင်းကို ပိုမို တွန်းလှန်ကာကွယ်နိုင်မှုကို ဖြည့်ဆည်းပေးပါသည်၊ သို့သော် သင်၏ အွန်လိုင်း လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပစ်မှတ်ထားမှုမြင့်မားသော စောင့်ကြည့်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ပူပန်နေပြီး ခေတ်မီသော အွန်လိုင်း ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း (ဝဘ်ဆိုက်များနှင့် အက်ပ်များကို ပိတ်ဆို့ထားခြင်းကဲ့သို့သော) ကို တွေ့ကြုံနေရပါက၊ သင်က ယုံကြည်ရသော ဗာကျူရယ် လျို့ဝှက်ကွန်ရက် (VPN) ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS ကို အသုံးပြုခြင်း 

သင့်ကိုခြိမ်းခြောက်မှုပေးသောပတ်ဝန်းကျင်တွင်၊ သင်သွားရောက်သော ဝဘ်ဆိုက်များ၏ အသေးစိတ်အချက်များကို သိရန် ISP အတွက် ပိုခက်ခဲသွားအောင် ပြုလုပ်လိုပါက (လုံးဝမဖြစ်နိုင်ခြင်းမဟုတ်ပါ)၊ သင်သည် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ 

ဘာမှန်းမသိဖြစ်နေပါက၊ DNS ဆိုသည်မှာ ဒိုမိန်း အမည် စနစ်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းသည် အင်တာနက်၏ ဖုန်းစာအုပ်ဖြစ်ပြီး၊ (ndi.org ကဲ့သို့သော) လူနှင့်ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော ဒိုမိန်းအမည်များကို ဝဘ်-ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော အင်တာနက် ပရိုတိုကော (IP) လိပ်စာများအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပေးပါသည်။ ၎င်းက လူများအား အလွယ်တကူရှာဖွေကြည့်ရန်အတွက် ဝဘ် ဘရောင်ဆာ (browser) များကို အသုံးပြုရန်နှင့် အင်တာနက် ရင်းမြစ်များကို ဖွင့်ရန်နှင့် ဝဘ်ဆိုက်များထံ ဝင်ရောက်ရန် ခွင့်ပြုပေးပါသည်။ ပုံသေတွေးထားနိုင်မှုအရ၊ DNS သည် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားခြင်းမဟုတ်ပါ။ 

ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS ကို အသုံးပြုကာ တစ်ချိန်တည်းတွင် သင်၏ အင်တာနက်လမ်းကြောင်း၌ ကာကွယ်မှုအနည်းငယ် ထပ်ထည့်ရန်၊ လွယ်ကူသောရွေးချယ်စရာတစ်ခုမှာ သင့်ကွန်ပျူတာနှင့် မိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းတွင် Cloudflare ၏ 1.1.1.1 အက်ပ်ကို ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ကာ ဖွင့်ထားရန် ဖြစ်ပါသည်။ Google ၏ 8.8.8.8 အပါအဝင် အခြားသော ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသည့် DNS ရွေးချယ်စရာများကို ရရှိနိုင်သော်လည်း ပုံဖော်ရန်အတွက် ပို၍နည်းပညာဆန်သော အဆင့်များကို လိုအပ်ပါသည်။ သင်က Firefox ဘရောင်ဆာ (browser) ကို သုံးထားပါက၊ ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS ကို ယခု ပုံသေ ဖွင့်ထားပြီဖြစ်ပါသည်။ Chrome သို့မဟုတ် Edge ဘရောင်ဆာ (browser) အသုံးပြုသူများသည် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS ကို “လုံခြုံသော DNS ကိုသုံးမည်” နှင့် “အသုံးပြုမည့်အရာ- Cloudflare (1.1.1.1)” သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ရွေးချယ်သော ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးသူကို ဖွင့်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဘရောင်ဆာ (browser) ၏ အဆင့်မြှင့်ထားသော လုံခြုံရေး ဆက်တင်များမှတဆင့် ကောင်းမွန်စွာ ဖွင့်လိုက်နိုင်ပါသည်။ 

WARP ပါရှိသော Cloudflare ၏ 1.1.1.1 သည် သင်၏ DNS ကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ပေးကာ သင်၏ ရှာဖွေမှုဒေတာများကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ပေးပြီး - သမားရိုးကျ VPN နှင့်ဆင်တူသော ဝန်ဆောင်မှုကို ဖြည့်ဆည်းပေးပါသည်။ WARP က သင်သွားရောက်သော ဝဘ်ဆိုက်များအားလုံးထံမှ သင်၏တည်နေရာကို အပြည့်အဝကာကွယ်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ၊ ၎င်းသည် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ဝန်ထမ်းများကို VPN အပြည့်အဝ လုပ်ဆောင်ခြင်းမရှိသည့် သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်ရပ်ကို ဖြစ်နိုင်သည့်နေရာ အခြေအနေများတွင် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသည့် DNS ၏ တစ်ပန်းသာမှုနှင့် သင်၏ ISP ထံမှ ထပ်ဆောင်းကာကွယ်မှုတို့ကို ရယူနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်သော အသုံးပြုရလွယ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ WARP အဆင့်မြှင့်ထားသော DNS ဆက်တင်ပါရှိသည့် 1.1.1.1 တွင်၊ ဝန်ထမ်းများသည် အင်တာနက်ကို အကဲဖြတ်နေစဉ် မဲလ်ဝဲရန်မှ ထပ်ဆောင်းကာကွယ်မှုကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် မိသားစုများအတွက်လည်း 1.1.1.1 ကို ဖွင့်ပေးနိုင်ပါသည်။

VPN ဆိုတာ ဘာပါလဲ။ 

VPN သည် သင့်ကွန်ရက်ရှိ ဟက်ကာများ၊ သင့်ကွန်ရက်၏ စီမံခန့်ခွဲသူများ၊ နှင့် သင်၏ ISP နှင့် ဒေတာများကို မျှဝေနိုင်သူများထံမှ သင်၏အင်တာနက်လမ်းကြောင်းကို စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ပိတ်ဆို့ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ကာကွယ်ပေးသည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဤသည်မှာ VPN ဖြင့်ရှာဖွေခြင်းပုံစံ၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်- 

 

Totem Project ၏ How the Internet Works (CC–BY–NC–SA) ထံမှ မှီငြမ်းထားသည် 

 

VPN များကို ပို၍ နက်နက်နဲနဲ ဖော်ပြရန်၊ အပိုင်းတွင် EFF ၏ Surveillance Self Defense Guide ကို ကိုးကားထားပါသည်- 

သမားရိုးကျ VPN များအား သင်၏ တကယ့် ကွန်ရက် IP လိပ်စာကို ပုံဖျက်ထားကာ သင့်ကွန်ပျူတာ (သို့မဟုတ် ဖုန်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကွန်ရက်ချိတ်ဆက်ထားသည့် “စမတ်” စက်ပစ္စည်းတစ်ခုခု) နှင့် VPN ၏ ဆာဗာကြားရှိ အင်တာနက်လမ်းကြောင်းအတွက် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ထိုလမ်းကြောင်းရှိ လမ်းကြောင်းကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားပြီး သင်၏ VPN ထံ ပို့ထားသောကြောင့်၊ ISP များ သို့မဟုတ် ဟက်ကာများကဲ့သို့သော ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းများအတွက် အများသုံး Wi-Fi တွင် သင့်လမ်းကြောင်းကို စောင့်ကြည့်ရန်၊ ပြင်ဆင်ရန်၊ သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့ရန် အများကြီး ပိုခက်ခဲသွားပါသည်။ သင့်ဆီမှ VPN ထံ လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဖြတ်သွားပြီးနောက်၊ သင်၏လမ်းကြောင်းသည် VPN ကို သူ၏ ထူးခြားသောဦးတည်ရာတွင် ထားထားခဲ့ကာ သင်၏ မူလ IP လိပ်စာကို ဖုံးအုပ်ပေးပါသည်။ ၎င်းက VPN မှ ထွက်ခွာပြီးနောက် လမ်းကြောင်းတွင် ကြည့်ရှုနေသူများအတွက် သင်၏ တည်ရှိသောတည်နေရာကို ဖုံးကွယ်ရန် ကူညီပေးပါသည်။ ၎င်းက သင့်ကို ပို၍ သီးသန့်ဆန်မှုနှင့် လုံခြုံရေးကို ပေးစွမ်းသော်လည်း၊ VPN က သင့်ကို အွန်လိုင်းတွင် လုံးဝ အမည်လျို့ဝှက်ထားနိုင်အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းမဟုတ်ပါ- သင့်လမ်းကြောင်းကို VPN ၏ အော်ပရေတာက မြင်တွေ့နိုင်ဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ သင်၏ ISP ကလည်း သင် VPN အသုံးပြုနေသည်ကို သိလိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး၊ သင်၏ ပရိုဖိုင်ကို ပို၍အန္တရာယ်များစေနိုင်ပါသည်။ 

၎င်းက ယုံကြည်ရသော VPN ဝန်ဆောင်မှုပေးသူကို ရွေးချယ်ခြင်းက မဖြစ်မနေလုပ်ရမည့်အရာဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုပါသည်။ အီရန်နိုင်ငံကဲ့သို့သော အချို့နေရာများတွင်၊ ရန်လိုသောအစိုးရအဖွဲ့များသည် နိုင်ငံသားများ လုပ်ဆောင်နေသည့်အရာများကို ခြေရာခံနိုင်ရန် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် VPN များကို အမှန်တကယ် ထားရှိထားကြပါသည်။ သင့်အဖွဲ့အစည်းနှင့် ၎င်း၏ဝန်ထမ်းများအတွက် မှန်ကန်သော VPN ကို ရှာဖွေရန်၊ သင်သည် ၎င်းတို့လုပ်ငန်းပုံစံနှင့် နာမည်ဂုဏ်သတင်း၊ ၎င်းတို့ရယူသော၊ မရယူသော ဒေတာများ၊ နှင့် တူးလ် (tool) ၏ လုံခြုံရေးတို့ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ VPN များကို အကဲဖြတ်နိုင်ပါသည်။ 

အခမဲ့ VPN ကို ဘာဖြစ်လို့ မသုံးသင့်တာပါလဲ။ အတိုချုံးအဖြေမှာ အချို့သောစမတ်ဖုန်းများတွင် ကြိုတင်ထည့်သွင်းထားသော အရာများအပါအဝင် အခမဲ့ VPN အများစုသည် ဆွဲဆောင်မှု ဖြစ်ပါသည်။ လုပ်ငန်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှု ဖြည့်ဆည်းပေးသူများအားလုံးကဲ့သို့ပင်၊ VPN များသည် တစ်နည်းတစ်ဖုံဖြင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို အကျိုးရှိဆောင် လုပ်ဆောင်ရပါသည်။ VPN က ၎င်း၏ဝန်ဆောင်မှုကို ရောင်းချခြင်းမဟုတ်ပါက၊ ၎င်း၏လုပ်ငန်းကို ရပ်တည်နေနိုင်အောင် ဘယ်လိုမျိုး ထိန်းထားတာပါလဲ။ သူက လှူဒါန်းမှုတွေ တောင်းခံပါသလား။ သူက ပရီမီယံ ဝန်ဆောင်မှုအတွက် ငွေကောက်ခံပါသလား။ အဲဒါကို လှူဒါန်းမှုအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် ရန်ပုံငွေထည့်ဝင်သူများက ပံ့ပိုးကူညီပေးထားပါသလား။ ကံမကောင်းစွာဖြင့်ပင်၊ အခမဲ့ VPN အများအပြားသည် သင်၏ဒေတာကို စုစည်းကာ ရောင်းချခြင်းဖြင့် ပိုက်ဆံရှာကြပါသည်။ 

ဒေတာရယူခြင်းမရှိသော VPN ဝန်ဆောင်မှုပေးသူသည် အကောင်းဆုံး ရွေးချယ်မှု ဖြစ်ပါသည်။ ဒေတာကို ရယူခြင်းမရှိပါက၊ တောင်းဆိုလာသော အစိုးရထံ ဒေတာကို ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှဲပေးခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ပါ။ VPN ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ၏ ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှု မူဝါဒကို ဝင်ကြည့်သည့်အခါ၊ VPN က အသုံးပြုသူဒေတာများကို အမှန်တကယ် ရယူခြင်း ရှိ မရှိ တွေ့ရပါသည်။ အသုံးပြုသူ ချိတ်ဆက်မှုဒေတာကို စာရင်းသွင်းမထားသောကြောင့် ၎င်းက တိတိကျကျ ဖော်ပြမထားပါက၊ ထိုသို့ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါသည်။ ကုမ္ပဏီက ချိတ်ဆက်မှုဒေတာများကို စာရင်းမသွင်းရန် ပြောထားလျင်ပင်၊ ၎င်းသည် ကောင်းမွန်သောအပြုအမူဖြစ်သည်ဟု အမြဲတမ်း အာမ မခံနိုင်ပါ။ 

VPN နောက်ကွယ်ရှိ ကုမ္ပဏီကို ရှာဖွေကြည့်ရန် အချိန်ပေးသင့်ပါသည်။ အဲဒါကို လွတ်လပ်တဲ့ လုံခြုံရေး ကျွမ်းကျင်သူတွေက ထောက်ခံထားပါသလား။ VPN မှာ သူ့အကြောင်းကိုရေးထားတဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတွေ ရှိပါသလား။ အဲဒါက သူ့ရဲ့ သုံးစွဲသူတွေကို လမ်းမှားစေခြင်း သို့မဟုတ် လိမ်လည်ခြင်းလုပ်တာကို မိသွားဖူးပါသလား။ သတင်းအချက်အလက် လုံခြုံရေး အသိုက်အဝန်းတွင် သိထားသူများက ဖော်ဆောင်ထားသည့် VPN ဖြစ်ပါက၊ ပို၍ ယုံကြည်ရနိုင်ပါသည်။ မည်သူကမျှ ၎င်းတို့၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ဂုဏ်သတင်းကို အထိခိုက်မခံလိုသောကြောင့်၊ ဝန်ဆောင်မှုပေးသော သို့မဟုတ် မည်သူကမျှမသိထားသော ကုမ္ပဏီက လုပ်ဆောင်သည့် VPN နှင့်ပတ်သက်၍ မယုံကြည်ပါနှင့်။

လက်တွေ့ကမ္ဘာရှိ VPN အတုများ 

2017 ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင်၊ နိုင်ငံ၌ သပိတ်မှောက်မှုကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီဂနောက်၊ အီရန်လူမျိုးများသည် စာသားမက်ဆေ့ချ်များမှတဆင့် မျှဝေသည့် လူသိများသော VPN ၏ “အခမဲ့” (သို့သော် အတုဖြစ်ပါသည်) ဗားရှင်းကို စတင်ကာ စူးစမ်းလေ့လာ လာကြပါသည်။ ဒေသတွင်း၌ ပိတ်ဆို့ထားချိန်တွင် Telegram ကို ဝင်သုံးနိုင်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်ဟု အခမဲ့ VPN က ကတိပေးခဲ့ပါသည် (တကယ်တော့ အလုပ်မဖြစ်ပါ)။ ကံမကောင်းစွာဖြင့်ပင် အက်ပလီကေးရှင်းအတုသည် အာဏာပိုင်များအား ၎င်းကို ဒေါင်းလုဒ်ဆွဲထားသူများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို ခြေရာခံကာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများကို စောင့်ကြည့်ခွင့်ပေးသော မဲလ်ဝဲတစ်ခုထက် ဘာမျှ မပိုခဲ့ပါ။ 

ဒီတော့ ဘယ် VPN ကို အသုံးပြုသင့်ပါသလဲ။ 

သင့်အဖွဲ့အစည်းအတွက် VPN အသုံးပြုခြင်းက အဓိပ္ပါယ်ရှိပါက၊ ယုံကြည်ရလောက်သော ရွေးချယ်စရာအနည်းငယ်တွင် TunnelBear နှင့် ProtonVPN တို့ ပါဝင်ပါသည်။ အခြားရွေးချယ်စရာမှာ သင့်အကောင့်ကို စီမံခန့်ခွဲနေသည့် ကုမ္ပဏီမရှိသည့်နေရာတွင် Jigsaw ၏ Outline ကိုအသုံးပြုကာ သင်၏ကိုယ်ပိုင်ဆာဗာကို ပုံဖော်ရန် ဖြစ်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန်အားဖြင့် သင်သည် သင်၏ကိုယ်ပိုင်ဆာဗာကို သတ်မှတ်ထားရှိရပါမည်။ သင့်အဖွဲ့အစည်းက ပို၍ကြီးမားပါက၊ သင်သည် TunnelBear ၏ Teams အစီအစဉ်ကဲ့သို့သော အကောင့် စီမံခန့်ခွဲမှု လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် လုပ်ငန်း VPN မျိုးကို စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ အရပ်ဘက် လူမှုရေးအဖွဲ့များနှင့် လူ့အခွင့်အရေးနေရာများရှိ သတ်မှတ်ချက်ပြည့်မီသော အဖွဲ့အစည်းအချို့အတွက်၊ TunnelBear သည် ၎င်းတို့၏ VPN ကို အခမဲ့အသုံးပြုမှုအတွက် ခရက်ဒစ်များ ဖြည့်ဆည်းပေးပါသည် (များသောအားဖြင့် တစ်လလျှင် $3 ခန့်သာ ကျသင့်သည်)။ သင့်အဖွဲ့အစည်းက အရည်အချင်းပြည့်မီသည်ဟု ယုံကြည်ပြီး စိတ်ပါဝင်စားပါက၊ ပိုမိုသောအချက်အလက်များအတွက် cyberhandbook@ndi.org ကို ဆက်သွယ်ပါ။ 

ခေတ်မီ VPN အများစုသည် စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် အမြန်နှုန်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ထားသော်လည်း၊ သင်က အလွန်နည်းပါးသော-ဘန်းဝဒ် ကွန်ရက်တွင် ရှိနေပါက၊ မြင့်မားသော ပြတ်တောက်မှု သို့မဟုတ် ကွန်ရက် နှောင့်နှေးမှုများ ကို ခံစားနေရပါက၊ သို့မဟုတ် ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း အင်တာနက်ပြတ်တောက်မှုကို တွေ့ကြုံနေရပါက VPN အသုံးပြုခြင်းက သင်၏ ရှာဖွေမှုအမြန်နှုန်းကို နှောင့်နှေးသွားစေနိုင်သည်ကို စိတ်တွင်မှတ်ထားသင့်ပါသည်။ သင်က မြန်ဆန်သောကွန်ရက်တွင် ရှိနေပါက၊ သင်သည် အချိန်တိုင်း VPN အသုံးပြုမှုကို ပုံသေထားသင့်ပါသည်။ 

ဝန်ထမ်းများအား VPN အသုံးပြုရန် သင်က အကြံပြုထောက်ခံပါက၊ ထိုသူများသည် VPN ကို ဖွင့်ထားကြောင်း သေချာစေရန်လည်း အရေးကြီးပါသည်။ သိသာနိုင်သော်လည်း၊ ထည့်သွင်းထားပြီး ဖွင့်သုံးခြင်းမရှိသော VPN သည် မည်သည့်ကာကွယ်မှုကိုမျှ ဖြည့်ဆည်းမပေးပါ။

Tor မှတဆင့် အမည်လျို့ဝှက်ထားမှု 

VPN များအပြင်၊ အင်တာနက်ကို ပို၍လုံခြုံစွာအသုံးပြုခြင်းအတွက် အခြားသောတူးလ် (tool) အဖြစ် Tor အကြောင်းကို ကြားသိထားနိုင်ပါသည်။ နှစ်ခုစလုံး၏အကြောင်း၊ တစ်ခုခုကို သုံးရနိုင်သည့် အကြောင်းရင်း၊ နှင့် နှစ်ခုစလုံးက သင့်အဖွဲ့အစည်းအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ပုံကို နားလည်ထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ 

Tor သည် လွှဲပြောင်းပေးသော ကွန်ရက်မှတဆင့် မက်ဆေ့ချ်များ သို့မဟုတ် ဒေတာများကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးခြင်းဖြင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဒေတာများကို အမည်မဖော်ဘဲ လွှဲပြောင်းခြင်းအတွက် ပရိုတိုကောတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သင်သည် ဤနေရာတွင် Tor ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်ပုံအကြောင်းကို ပိုမိုလေ့လာနိုင်ပါသည်၊ သို့သော် အတိုချုံးအနေဖြင့်၊ မည်သည့်ပွိုင့်ကမှ သင်မည်သူဖြစ်ကြောင်းနှင့် အွန်လိုင်းတွင် သင်လုပ်ဆောင်နေသောအရာတို့ကို ချက်ခြင်း ထုတ်ဖော်ပြနိုင်သည့် လုံလောက်သော အချက်အလက် ရှိမထားစေရန် ၎င်း၏ ဦးတည်ရာလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ပွိုင့်များစွာကိုဖြတ်၍ သင်၏လမ်းကြောင်းကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးပါသည်။ 

Tor သည် နည်းလမ်းအနည်းငယ်ဖြင့် VPN နှင့် ကွဲပြားပါသည်။ အခြေခံအကျဆုံးအချက်မှာ၊ ၎င်းသည် သီးခြားပွိုင့်များ၏ ယုံကြည်မှုပေါ်တွင် မှီခိုထားခြင်းမရှိသောကြောင့် ၎င်းက ကွဲပြားပါသည် (VPN ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးသူကဲ့သို့)။ 

EFF က အကောင်အထည်ဖော်ထားသော ဤဂရပ်ဖစ်သည် သမားရိုးကျ VPN နှင့် Tor ကြားရှိ ခြားနားချက်ကို ပြသပါသည်။ 

Tor ကိုအသုံးပြုရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ Tor ဝဘ်ဘရောင်ဆာမှတဆင့် ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းက Tor ကွန်ရက်မှတဆင့် သင့်လမ်းကြောင်းကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးသော အရာမှလွဲ၍ သာမန်ဘရောင်ဆာများကဲ့သို့ အလုပ်လုပ်ဆောင်ပါသည်။ သင်သည် Tor ဘရောင်ဆာကို Windows၊ Mac၊ Linux သို့မဟုတ် Android စက်ပစ္စည်းများတွင် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်နိုင်ပါသည်။ Tor ဘရောင်ဆာကို အသုံးပြုသည့်အခါ၊ ဘရောင်ဆာတွင် ရှိနေစဉ်အတွင်းသာ သင်ဝင်ကြည့်ထားသော အချက်အလက်များကို ကာကွယ်နေခြင်းဖြစ်သည်ကို စိတ်တွင်မှတ်ထားပါ။ ၎င်းက သင့်စက်တွင် သက်သက်ဖွင့်ထားနိုင်သော အခြားအက်ပ်များ သို့မဟုတ် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ထားသောဖိုင်များတွင် ကာကွယ်မှုတစ်စုံတစ်ရာကို ဖြည့်ဆည်းမပေးပါ။ Tor က သင်၏လမ်းကြောင်းကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ပေးခြင်း မရှိသောကြောင့် - VPN အသုံးပြုသည့်အခါ - ရှာဖွေချိန်တွင် HTTPS ကဲ့သို့သော အကောင်းဆုံး ကျင့်သုံးမှုများကို အသုံးပြုရန် ပဓာနကျနေဆဲဖြစ်သည်ကို စိတ်တွင်မှတ်ထားပါ။ 

သင်က သင့်ကွန်ပျူတာတစ်ခုလုံးအတွက် Tor ၏ အမည်လျို့ဝှက်ထားသည့် ကာကွယ်မှုများကို ချဲ့ထွင်လိုပါက၊ ပို၍ နည်းပညာကိုနားလည်သဘောပေါက်သော အသုံးပြုသူများသည် စနစ်အနှံ့ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှုအဖြစ် Tor ကို ထည့်သွင်းနိုင်ပါသည်၊ သို့မဟုတ် ပုံသေအဖြစ် Tor ကိုဖြတ်သည့် လမ်းကြောင်းများအားလုံးကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးသော Tails ဆောင်ရွက်မှုစနစ်ကို အသုံးပြုရန် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ Android အသုံးပြုသူများသည် အင်တာနက်လမ်းကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့စက်ရှိ အက်ပ်များအားလုံးအတွက် Tor ကို အသုံးပြုရန် Orbot အက်ပ်ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ သင်က Tor ကို မည်သို့ပင်အသုံးပြုသည်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းကိုအသုံးပြုသည့်အခါ သင်၏ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှု ဖြည့်ဆည်းပေးသူသည် သင်သွားရောက်သော ဝဘ်ဆိုက်များကို တွေ့မြင်နိုင်ခြင်းမရှိသော်လည်း ၎င်းတို့သည် သင်က Tor ကိုသာ အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်သည်ကို သိမြင်*နိုင်*သည်ကို သိထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ 

 

VPN အသုံးပြုသည့်အခါနှင့် အတော်ပင်ဆင်တူပြီး၊ Tor သည် အရမ်းအသုံးများသော တူးလ် (tool) တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ သင်၏အင်တာနက်လမ်းကြောင်းကို စောင့်ကြည့်နေနိုင်သော ရန်သူများအတွက် ထင်ပေါ်နေနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ပရိုဖိုင်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်မှုအား ပိုမိုမြင့်တက်စေပါသည်။ 

ဒီတော့၊ သင့်အဖွဲ့အစည်းက Tor ကို အသုံးပြုသင့်ပါသလား။ အဖြေ- အဲဒါက အခြေအနေပေါ်မူတည်ပါတယ်။ အန္တရာယ်များသော အဖွဲ့အစည်းအများစုအတွက် အချိန်တိုင်းတွင် ဝန်ထမ်းအားလုံးက သင့်လျော်စွာအသုံးပြုသော ယုံကြည်ရသည့် VPN က အလွယ်ဆုံးနှင့် အဆင်အပြေဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် VPN အသုံးပြုမှု ပိုများလာသည့်ခေတ်တွင်၊ သတိထားမိနိုင်ခြေ ပိုနည်းပါးလာပါသည်။ သို့ရာတွင် သင်သည် ယုံကြည်ရသော VPN ကို မတတ်နိုင်ပါက သို့မဟုတ် VPN များကို လမ်းကြောင်းအရပိတ်ထားသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေပါက၊ Tor သည် စောင့်ကြည့်မှု၏ သက်ရောက်မှုကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် အွန်လိုင်း ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းအတွက် ရွေးချယ်စရာကောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

Tor မှတဆင့် အမည်လျို့ဝှက်ထားမှု 

VPN များအပြင်၊ အင်တာနက်ကို ပို၍လုံခြုံစွာအသုံးပြုခြင်းအတွက် အခြားသောတူးလ် (tool) အဖြစ် Tor အကြောင်းကို ကြားသိထားနိုင်ပါသည်။ နှစ်ခုစလုံး၏အကြောင်း၊ တစ်ခုခုကို သုံးရနိုင်သည့် အကြောင်းရင်း၊ နှင့် နှစ်ခုစလုံးက သင့်အဖွဲ့အစည်းအပေါ် သက်ရောက်နိုင်ပုံကို နားလည်ထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ 

Tor သည် လွှဲပြောင်းပေးသော ကွန်ရက်မှတဆင့် မက်ဆေ့ချ်များ သို့မဟုတ် ဒေတာများကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးခြင်းဖြင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဒေတာများကို အမည်မဖော်ဘဲ လွှဲပြောင်းခြင်းအတွက် ပရိုတိုကောတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သင်သည် ဤနေရာတွင် Tor ၏ အလုပ်လုပ်ဆောင်ပုံအကြောင်းကို ပိုမိုလေ့လာနိုင်ပါသည်၊ သို့သော် အတိုချုံးအနေဖြင့်၊ မည်သည့်ပွိုင့်ကမှ သင်မည်သူဖြစ်ကြောင်းနှင့် အွန်လိုင်းတွင် သင်လုပ်ဆောင်နေသောအရာတို့ကို ချက်ခြင်း ထုတ်ဖော်ပြနိုင်သည့် လုံလောက်သော အချက်အလက် ရှိမထားစေရန် ၎င်း၏ ဦးတည်ရာလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် ပွိုင့်များစွာကိုဖြတ်၍ သင်၏လမ်းကြောင်းကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးပါသည်။ 

Tor သည် နည်းလမ်းအနည်းငယ်ဖြင့် VPN နှင့် ကွဲပြားပါသည်။ အခြေခံအကျဆုံးအချက်မှာ၊ ၎င်းသည် သီးခြားပွိုင့်များ၏ ယုံကြည်မှုပေါ်တွင် မှီခိုထားခြင်းမရှိသောကြောင့် ၎င်းက ကွဲပြားပါသည် (VPN ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးသူကဲ့သို့)။ 

EFF က အကောင်အထည်ဖော်ထားသော ဤဂရပ်ဖစ်သည် သမားရိုးကျ VPN နှင့် Tor ကြားရှိ ခြားနားချက်ကို ပြသပါသည်။ 

Tor ကိုအသုံးပြုရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ Tor ဝဘ်ဘရောင်ဆာမှတဆင့် ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းက Tor ကွန်ရက်မှတဆင့် သင့်လမ်းကြောင်းကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးသော အရာမှလွဲ၍ သာမန်ဘရောင်ဆာများကဲ့သို့ အလုပ်လုပ်ဆောင်ပါသည်။ သင်သည် Tor ဘရောင်ဆာကို Windows၊ Mac၊ Linux သို့မဟုတ် Android စက်ပစ္စည်းများတွင် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်နိုင်ပါသည်။ Tor ဘရောင်ဆာကို အသုံးပြုသည့်အခါ၊ ဘရောင်ဆာတွင် ရှိနေစဉ်အတွင်းသာ သင်ဝင်ကြည့်ထားသော အချက်အလက်များကို ကာကွယ်နေခြင်းဖြစ်သည်ကို စိတ်တွင်မှတ်ထားပါ။ ၎င်းက သင့်စက်တွင် သက်သက်ဖွင့်ထားနိုင်သော အခြားအက်ပ်များ သို့မဟုတ် ဒေါင်းလုဒ်လုပ်ထားသောဖိုင်များတွင် ကာကွယ်မှုတစ်စုံတစ်ရာကို ဖြည့်ဆည်းမပေးပါ။ Tor က သင်၏လမ်းကြောင်းကို ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ပေးခြင်း မရှိသောကြောင့် - VPN အသုံးပြုသည့်အခါ - ရှာဖွေချိန်တွင် HTTPS ကဲ့သို့သော အကောင်းဆုံး ကျင့်သုံးမှုများကို အသုံးပြုရန် ပဓာနကျနေဆဲဖြစ်သည်ကို စိတ်တွင်မှတ်ထားပါ။ 

သင်က သင့်ကွန်ပျူတာတစ်ခုလုံးအတွက် Tor ၏ အမည်လျို့ဝှက်ထားသည့် ကာကွယ်မှုများကို ချဲ့ထွင်လိုပါက၊ ပို၍ နည်းပညာကိုနားလည်သဘောပေါက်သော အသုံးပြုသူများသည် စနစ်အနှံ့ အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှုအဖြစ် Tor ကို ထည့်သွင်းနိုင်ပါသည်၊ သို့မဟုတ် ပုံသေအဖြစ် Tor ကိုဖြတ်သည့် လမ်းကြောင်းများအားလုံးကို လမ်းကြောင်းဖော်ပေးသော Tails ဆောင်ရွက်မှုစနစ်ကို အသုံးပြုရန် စဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ Android အသုံးပြုသူများသည် အင်တာနက်လမ်းကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့စက်ရှိ အက်ပ်များအားလုံးအတွက် Tor ကို အသုံးပြုရန် Orbot အက်ပ်ကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ သင်က Tor ကို မည်သို့ပင်အသုံးပြုသည်ဖြစ်စေ၊ ၎င်းကိုအသုံးပြုသည့်အခါ သင်၏ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှု ဖြည့်ဆည်းပေးသူသည် သင်သွားရောက်သော ဝဘ်ဆိုက်များကို တွေ့မြင်နိုင်ခြင်းမရှိသော်လည်း ၎င်းတို့သည် သင်က Tor ကိုသာ အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်သည်ကို သိမြင်*နိုင်*သည်ကို သိထားရန် အရေးကြီးပါသည်။ 

 

VPN အသုံးပြုသည့်အခါနှင့် အတော်ပင်ဆင်တူပြီး၊ Tor သည် အရမ်းအသုံးများသော တူးလ် (tool) တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ သင်၏အင်တာနက်လမ်းကြောင်းကို စောင့်ကြည့်နေနိုင်သော ရန်သူများအတွက် ထင်ပေါ်နေနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ပရိုဖိုင်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်မှုအား ပိုမိုမြင့်တက်စေပါသည်။ 

ဒီတော့၊ သင့်အဖွဲ့အစည်းက Tor ကို အသုံးပြုသင့်ပါသလား။ အဖြေ- အဲဒါက အခြေအနေပေါ်မူတည်ပါတယ်။ အန္တရာယ်များသော အဖွဲ့အစည်းအများစုအတွက် အချိန်တိုင်းတွင် ဝန်ထမ်းအားလုံးက သင့်လျော်စွာအသုံးပြုသော ယုံကြည်ရသည့် VPN က အလွယ်ဆုံးနှင့် အဆင်အပြေဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် VPN အသုံးပြုမှု ပိုများလာသည့်ခေတ်တွင်၊ သတိထားမိနိုင်ခြေ ပိုနည်းပါးလာပါသည်။ သို့ရာတွင် သင်သည် ယုံကြည်ရသော VPN ကို မတတ်နိုင်ပါက သို့မဟုတ် VPN များကို လမ်းကြောင်းအရပိတ်ထားသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေပါက၊ Tor သည် စောင့်ကြည့်မှု၏ သက်ရောက်မှုကို ကန့်သတ်ခြင်းနှင့် အွန်လိုင်း ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းအတွက် ရွေးချယ်စရာကောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။

VPN သို့မဟုတ် Tor ကိုအသုံးမပြုသင့်သည့်အကြောင်းရင်းများ ရှိပါသလား။ 

လူသိမများသော VPN ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်ဆိုင်သည့် စိတ်ပူပန်စရာများမှလွဲ၍၊ စဉ်းစားရမည့် အရေးအကြီးဆုံးအရာမှာ VPN သို့မဟုတ် Tor အသုံးပြုခြင်းသည် မလိုလားအပ်သော အာရုံစိုက်မှုကို ဆွဲဆောင်ခြင်း ရှိ မရှိ သို့မဟုတ်၊ အချို့သော တရားစီရင်မှုများတွင်၊ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်နေခြင်း ရှိ မရှိ ဖြစ်ပါသည်။ ထိုဝန်ဆောင်မှုများကို အသုံးပြုနေစဉ် သင်၏ ISP က သင်သွားရော်ကနေသော ဆိုက်များကို သိလိမ့်မည်မဟုတ်ဘဲ၊ ၎င်းတို့သည် သင်က Tor သို့မဟုတ် VPN ချိတ်ထားသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။ ၎င်းက သင့်အဖွဲ့အစည်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ရာနေရာတွင် တရားမဝင်ပါက သို့မဟုတ် စံထားသော HTTPS နှင့် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS တို့ဖြင့် ဝဘ်ကို ရိုးရှင်းစွာ လမ်းညွှန်ခြင်းထက် ပိုမိုသော အာရုံစိုက်မှု သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါက၊ VPN သို့မဟုတ် (အသုံးနည်းပြီး ပိုမိုသတိပြုမိစေနိုင်သည့်) Tor သည် သင့်အဖွဲ့အစည်းအတွက် မှန်ကန်သောရွေးချယ်မှု မဟုတ်ပါ။ သို့ရာတွင်၊ VPN အသုံးပြုမှုက ပိုမိုများပြားလာသည်နှင့်၊ ၎င်းသည် ဖုံးကွယ်မှုနည်းပါးလာသောအချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ ဥပဒေနှင့်ညီပြီး ခွင့်ပြုထားပါက အချိန်တိုင်းတွင် VPN ကို ပုံသေဖွင့်ထားခြင်းသည် အကောင်းဆုံးရွေးချယ်မှု ဖြစ်ပါသည်။

ဘယ်ဘရောင်ဆာတွေကို အသုံးပြုသင့်ပါသလဲ။ 

Chrome၊ Firefox၊ Brave၊ Safari၊ Edge၊ သို့မဟုတ် Tor Browser ကဲ့သို့သော လူသိများသည့်ဘရောင်ဆာကို သုံးပါ။ Chrome နှင့် Firefox တို့ကို အသုံးပြုမှု အလွန်များပြားပြီး လုံခြုံရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကောင်းမွန်ပါသည်။ အချို့လူများသည် ၎င်း၏ ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ အာရုံစိုက်မှုပေးသော Firefox ကို ပိုနှစ်သက်ပါသည်။ သင့်ဘရောင်ဆာမှာ အချိန်နှင့်တပြေးညီဖြစ်နေစေရန် ၎င်းတို့နှင့် သင့်ကွန်ပျူတာကို မကြာခဏ ပြန်လည်စတင်ရန်မှာ အရေးကြီးပါသည်။ သင်က ဘရောင်ဆာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ခြင်းအပေါ် စိတ်ဝင်စားပါက၊ Freedom of the Press Foundation ထံမှ ဤရင်းမြစ်ကို ကြည့်ကြည့်ပါ။ မည်သည့်ဘရောင်ဆာဖြစ်ပါစေ၊ ကြော်ငြာသူများနှင့် အခြားသော ပြင်ပမှ နောက်ယောင်ခံသူများကို သင်သွားသည့်နေရာနှင့် ဆိုက်များကို ခြေရာခံခြင်းမှ တားဆီးပေးသည့် Privacy Badger၊ uBlock Origin၊ သို့မဟုတ် DuckDuckGo’s Privacy Essentials ကဲ့သို့သော အိတ်စတန်းရှင်း သို့မဟုတ် အက်ဒ်အွန်ကို အသုံးပြုခြင်းကလည်း အကြံကောင်းဖြစ်ပါသည်။ အင်တာနက်တွင် ရှာကြည့်သည့်အခါ၊ သင်၏ ပုံသေ ဝဘ်ရှာဖွေမှုများကို Google မှနေ၍ DuckDuckGo၊ Startpage၊ သို့မဟုတ် အခြားသော ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှု ကာကွယ်ပေးသည့် ရှာဖွေမှုအင်ဂျင်ထံ ပြောင်းသုံးခြင်းကို စဉ်းစားပါ။ ထိုသို့သောပြောင်းလဲမှုသည် ကြော်ငြာသူများနှင့် ပြင်ပမှ နောက်ယောင်ခံသူများကို ကန့်သတ်ရန် ကူညီပေးပါလိမ့်မည်။

လက်တွေ့ကမ္ဘာရှိ ဘရောင်ဆာလုံခြုံရေး 

တိဘက်လူမျိုး အရပ်ဘက် လူမှုရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူများကို ၎င်းတို့၏ အီးမေးလ်နှင့် ရှာဖွေမှုဒေတာများကို ခိုးယူသော ပါးနပ်စွာ ပုံစံထုတ်ထားသည့် ရည်ရွယ်ထားသော ဘရောင်ဆာ အက်ဒ်အွန်ဖြင့် 2021 ခုနှစ်အစောပိုင်းက ပစ်မှတ်ထားခဲ့ပါသည်။ “Flash update components” ဟုအမည်ပေးထားသော အက်ဒ်အွန်ကို မျှားယူသည့်အီးမေးလ်များထံ လင့်ခ်ချိတ်ထားသည့် ဝဘ်ဆိုက်များထံ လာရောက်သူများထံ ပေးပို့ပါသည်။ ထိုသို့သော ဘရောင်ဆာ အိတ်စတန်းရှင်း သို့မဟုတ် အက်ဒ်အွန် တိုက်ခိုက်မှုများသည် မျှားယူသည့် ဒေါင်းလုဒ်များ သို့မဟုတ် အခြားဆော့ဖ်ဝဲမှတဆင့် တိုက်ရိုက်မျှဝေသော မဲလ်ဝဲအတိုင်းပင် ပျက်စီးစေနိုင်ပါသည်။ 

ဆိုရှယ်မီဒီယာ ဘေးကင်းမှု 

သင့်အဖွဲ့အစည်းသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် ပို့စ်တင်ခြင်းနှင့် မှတ်ချက်ရေးခြင်းဖြင့် - တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရည်ရွယ်ထားသည်ထက် ပိုမိုကာ - အများအပြားကို ထုတ်ဖော်ပြနိုင်ပါသည်။ 

၎င်းက Facebook၊ Twitter၊ Instagram၊ YouTube သို့မဟုတ် VKontakte နှင့် Odnoklassniki ကဲ့သို့သော ဒေသသီးသန့် ဆိုရှယ်မီဒီယာဆိုက်များအနက်မှ မည်သည့်အရာဖြစ်ပါစေ၊ သင်သည် သင်ပို့စ်တင်မည့်အရာအကြောင်းကို အမြဲတမ်း သေချာစဉ်းစားကာ၊ ရရှိနိုင်သော ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှု ဆက်တင်တစ်ခုခုကို ကောင်းမွန်စွာ ပုံဖော်ထားသင့်ပါသည်။ ၎င်းက သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ တရားဝင်စာမျက်နှာများအတွက်သာမဟုတ်ဘဲ၊ အချို့သောကိစ္စရပ်များတွင် ဝန်ထမ်းများ၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အကောင့်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုနှင့် မိတ်ဆွေများ၏ အကောင့်များအတွက်ပါ မှန်ကန်ပါသည်။

ဆိုရှယ်မီဒီယာလုံခြုံရေးနှင့် အရပ်ဖက်လူ့အဖွဲ့အစည်း

အန္တရာယ်နည်းပါးသော အဖွဲ့အစည်းများပင် သင့်လျော်သော လုံခြုံရေးမူဝါဒများကို ချမှတ်ထားခြင်းမရှိပါက ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် ပစ်မှတ်ထားကာ ထိပါးနှောင့်ယှက်ခြင်းကို ခံရနိုင်ပါသည်။ 2018 ခုနှစ်ကဖြစ်သော ဤဥပမာတွင်၊ ကိုယ်ကျိုးမဖက် တိရစ္ဆာန်ကယ်ဆယ်ရေးဂေဟာတစ်ခုသည် တရားဝင်အခွင့်မရှိသော အကောင့် စီမံခန့်ခွဲသူက ရန်ပုံငွေရှာဖွေခြင်းလုပ်ဆောင်ချက်အတု၊ နှင့် ပလက်ဖောင်းတွင် ပေါ်နေသော ဝန်ထမ်းများ၏ပုံစံတူ အကောင့်တုများကို ဖွင့်လိုက်ပြီးနောက် ဒေါ်လာထောင်ပေါင်းများစွာကို ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ကာ ထောက်ခံအားပေးသူများနှင့် ကင်းကွာသွားခဲ့ပါသည်။ ဟက်ကာများက တိရစ္ဆာန်ဂေဟာတစ်ခု၏ ဒေါ်လာ ထောင်ဂဏန်းပမာဏအနည်းငယ်ကို ရယူရန် ထိုမျှအထိ လုပ်ဆောင်မည်ဆိုပါက၊ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိလုပ်သော ရန်ဘက်များက သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ အကောင့်များကို ဝင်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အွန်လိုင်းတွင် သင့်ပုံစံ အောင်မြင်စွာဟန်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် ဒုက္ခရောက် ထိခိုက်မှုကို တွေးကြည့်နိုင်ပါသည်။ အကောင့်များကို ဟက်ခြင်း (hacking) အပြင်၊ နိုင်ငံအများအပြားရှိ အရပ်ဘက် လူမှုရေးအဖွဲ့များနှင့် လူတစ်ဦးချင်းစီသည် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် တင်လိုက်သော အကြောင်းအရာအတွက် ဂယက်ရိုက်မှုကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေကြရပါသည်။ 2020 ခုနှစ်က Zambia တွင်ဖြစ်ခဲ့သော ကိစ္စရပ်ဥပမာတစ်ခုတွင်၊ ရဲများသည် အသက် 15-အရွယ် ကျောင်းသားတစ်ဦးကို Facebook ပို့စ်တွင် သမ္မတအား ပြောဆိုအသရေဖျက်သည့်အတွက် ဖမ်းဆီးခဲ့ပါသည်။ အမည်ဝှက်ဖြင့် ပို့စ်တင်ခဲ့သောကောင်လေးကို အကောင့်တွင် စာရင်းသွင်းရန် အသုံးပြုခဲ့သော ဖုန်းနံပါတ်နှင့် သူ၏ အင်တာနက် ပရိုတိုကော (IP) လိပ်စာဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ 

အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်မီဒီယာ မူဝါဒကို ဖော်ဆောင်ထားပါ 

ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် တင်လိုက်သောမည်သည့်အရာမဆိုကို လူအများက သိသွားနိုင်ကြောင်း လက်ခံထားကာ၊ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်မီဒီယာ မူဝါဒကို လျော်ညီစွာ ဖန်တီးထားပါ။ ဤမူဝါဒသည် ဖော်ပြပါကဲ့သို့သော မေးခွန်းများကို ဖြေကြားပေးသင့်ပါသည်- သင်၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာအကောင့်များကို မည်သူတို့က ဝင်ကြည့်ခွင့်ရှိပါသလဲ။ ဘယ်သူတွေကို ပို့စ်တင်ခွင့်ပေးထားပြီး ဘယ်သူက ပို့စ်တွေကို အတည်ပြုပေးတာပါလဲ။ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်မှာ မျှဝေသင့်တဲ့/မမျှဝေသင့်တဲ့ အချက်အလက်တွေက ဘာတွေပါလဲ။ သင်က ဓာတ်ပုံများ၊ တည်နေရာ အချက်အလက်များ၊ သို့မဟုတ် သင်၏ဝန်ထမ်းများ၊ ပါတနာများ၊ သို့မဟုတ် ပွဲတက်ရောက်သူများနှင့်ပတ်သက်သည့် အခြားသော ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သည့် အချက်အလက်များကို သင်က ပို့စ်တင်ပါက ၎င်းတို့၏ခွင့်ပြုချက်ကို တောင်းခံပါသလား၊ ၎င်းတို့က အန္တရာယ်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါသလား။ သင်၏မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းများအား ထိုအကြောင်းကို ရှင်းလင်းစွာပြောပြခြင်းအပြင်၊ သင်၏ ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုနှင့် လုံခြုံရေး (မကြာခဏဆိုသလို “ဘေးကင်းရေး” အဖြစ် ညွှန်းဆိုထားသည်) ဆက်တင်များကို ကောင်းမွန်စွာ ပုံဖော်ထားရန် သေချာပါစေ။ သင်၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ အကောင့်များအတွက် အဓိပ္ပါယ်အရှိဆုံး ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုနှင့် ဘေးကင်းမှု ဆက်တင်များကို ဆုံးဖြတ်သည့်အနေဖြင့် သင့်ကိုယ်သင်မေးရမည့် အဓိကမေးခွန်းအချို့တွင် ပါဝင်သည်မှာ- 

  • သင့်ပို့စ်များကို လူအားလုံး၊ သို့မဟုတ် ဌာနတွင်း သို့မဟုတ် ပြင်ပမှ သီးခြားလူတစ်ခုဖြင့် မျှဝေလိုပါသလား။ 

  • လူတိုင်းက သင်၏ မက်ဆေ့ချ်များ သို့မဟုတ် ပို့စ်များတွင် မှတ်ချက်ရေးခြင်း၊ အကြောင်းပြန်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ပြန်လှန်စကားပြောဆိုခြင်းကို လုပ်ဆောင်နိုင်သင့်ပါသလား။ 

  • လူများက သင်၏ အီးမေးလ်လိပ်စာ သို့မဟုတ် (ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ သို့မဟုတ် ပရော်ဖက်ရှင်နယ်) ဖုန်းနံပါတ်ကိုသုံး၍ သင် သို့မဟုတ် သင့်အဖွဲ့အစည်းကို ရှာဖွေနိုင်သင့်ပါသလား။ 

  • သင်ပို့စ်တင်သည့်အခါ သင်၏တည်နေရာကို အလိုအလျောက် မျှဝေလိုပါသလား။ 

  • ရန်လိုသောအကောင့်များကို ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် အသံပိတ်ထားခြင်းမျိုး ပြုလုပ်လိုပါသလား။ 

  • သီးခြား စကားလုံးများ သို့မဟုတ် ဟက်ရှ်တဂ်များကို ပိတ်ဆို့လိုပါသလား။ 

ဆိုရှယ်မီဒီယာ ဆိုက် တစ်ခုချင်းစီတွင် မတူညီသော ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုနှင့် ဘေးကင်းမှု ဆက်တင်များရှိသော်လည်း၊ ထို ယေဘုယျအယူအဆများသည် အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်ပါသည်။ သင်က ထိုမေးခွန်းများကို တွေးတောစဉ်းစားပြီး၊ အဓိကပလက်ဖောင်းများထံမှ အကူအညီဖြစ်စေသည့် ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုများ၏ တစ်ပန်းသာမှုကို ရယူပါ- Facebook၊ Twitter၊ Instagram၊ နှင့် YouTube။ Facebook တွင်၊ အဖွဲ့များနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် သင်၏ ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှု ရွေးချယ်ခွင့်များနှင့်ပတ်သက်၍ သတိထားပါ။ Facebook Groups သည် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်မှု၊ ထောက်ခံအားပေးမှု၊ နှင့် အချက်အလက်မျှဝေခြင်းအတွက် လူကြိုက်များသည့်နေရာဖြစ်သော်လည်း၊ ကန့်သတ်မထားသောအဖွဲ့များကို မည်သူမဆိုက ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ သီးခြား ဆိုရှယ်မီဒီယာ အဖွဲ့များ သို့မဟုတ် စာမျက်နှာများကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးစားသည့်အနေဖြင့် တကယ့်လူများအတိုင်း ပို့စ်တင်ရန် အကောင့် “အတု” များအတွက် ထူးခြားခြင်းမရှိပါ။ ထို့ကြောင့် “မိတ်ဆွေ” များကို လက်ခံကာ တောင်းဆိုချက်များကို “ဖောလိုး” လုပ်ရာတွင် ဂရုပြုပါ။ သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာအကောင့်များသည် ၎င်းနှင့် “ချိတ်ဆက်”ထားသော အကောင့်များအတိုင်းသာ လုံခြုံမှုရှိသည်ကို မှတ်ထားပေးပါ။ အထူးသဖြင့် တစ်စုံတစ်ဦး၏ ချိတ်ဆက်ထားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအကောင့်ဖြင့် စီမံနေနိုင်သည့် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ Facebook စာမျက်နှာအတွက် ၎င်းကို မှတ်မိနေရန် အရေးကြီးပါသည်။

အွန်လိုင်းမှ ထိပါးနှောင့်ယှက်မှု 

ကံမကောင်းစွာဖြင့်၊ အဖွဲ့အစည်းအများအပြားသည် အထူးသဖြင့် ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် သိသာထင်ရှားသော အွန်လိုင်းမှ ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုကို တွေ့ကြုံရပါသည်။ ထိုသို့သော ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုမျိုးသည် အမျိုးသမီးများနှင့် လူနည်းစုတွင် ပိုမို၍ ပြင်းထန်နိုင်ပါသည်။ သီးခြားအားဖြင့် အမျိုးသမီးများအပေါ် အွန်လိုင်းမှ အကြမ်းဖက်မှုသည် ကိုယ့်ဘာသာ-ပိတ်ပင်တားဆီးမှု နိုင်ငံရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံသားဆိုင်ရာ ရေးသားချက်ထံမှ နုတ်ထွက်ခြင်းထံ ဦးတည်သော ရန်လိုသည့်ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဖန်တီးနိုင်ပါသည်။ NDI ၏ Gender, Women, and Democracy အဖွဲ့၏ Tweets that Chill အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားနေသူ အမျိုးသမီးများကို တိုက်ခိုက်မှုများအား အွန်လိုင်းတွင် လိုင်းကြောင်းဖော်သည့်အခါ၊ ဆိုရှယ်မီဒီယာ၏ ကျယ်ပြန့်သောရောက်ရှိမှုသည်သည် ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်မှုများ၏ သက်ရောက်မှုကို ပိုမိုကြီးမားစေပြီး အမျိုးသားများ တွေ့ကြုံရခြင်းမရှိသည့် နည်းလမ်းမျိုးဖြင့် အမျိုးသမီးများ၏ တစ်ကိုယ်ရေလုံခြုံမှုဆိုင်ရာ သိမြင်မှုကို လျော့ပါးစေပါသည်။ 

သင့်အဖွဲ့အစည်းက ၎င်း၏ ဆိုရှယ်မီဒီယာ မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ထားသောကြောင့်၊ ထိုဒိုင်းနမစ်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် အရေးကြီးပါသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် မကောင်းသော မက်ဆေ့ချ်များ၊ စော်ကားမှုများ၊ နှင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ရင်ဆိုင်နေရသော ဝန်ထမ်းများအတွက် သင်၏ လုံခြုံရေးအစီအစဉ်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသောပံ့ပိုးကူညီမှုကို ထည့်သွင်းထားပါ (၎င်းတို့၏အလုပ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ တစ်ကိုယ်ရေဘဝများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်)။ အွန်လိုင်းမှ ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုက ၎င်းတို့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပုံကို နားလည်ရန် သင်၏ဝန်ထမ်းများကို စစ်တမ်းကောက်ယူခြင်းအပါအဝင် သင့်အဖွဲ့အစည်းအတွင်းတွင် ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုကို ဆန့်ကျင်သော ဖွဲ့စည်းပုံကို ဖော်ဆောင်ကာ၊ စိန်ခေါ်မှုအခြေအနေများကို ရင်ဆိုင်နေရသည့် ဝန်ထမ်းများကို ကူညီပေးရန်အတွက် အမြန် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုအဖွဲ့ကို ဖန်တီးပါ။ PEN America ၏ Online Harassment Field Manual ကလည်း ထိုသို့သော ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုမျိုးကို တွေ့ကြုံရသော ဝန်ထမ်းများကို ပံ့ပိုးကူညီပေးနိုင်သည့် နည်းလမ်းပေါ်တွင် အသေးစိတ်အကြံပြုချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးပါသည်။ သင့်ဝန်ထမ်းများက ထိပါးနှောင့်ယှက်မှု မတော်တဆဖြစ်ရပ်များ နှင့်/သို့မဟုတ် ပြဿနာဖြစ်ပွားသော အကောင့်များကို ပလက်ဖောင်းများထံ တိုက်ရိုက် သတင်းပေးပို့ခြင်းအတွက် အဆင်ပြေခြင်း ရှိ မရှိကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားရနိုင်ပါသည်။ 

အွန်လိုင်း (နှင့် တကယ့်ကမ္ဘာ) တွင် ထိပါးနှောင့်ယှက်မှု၏ ကျူးလွန်ခံရသူဖြစ်သော ဝန်ထမ်းနှင့် ချိတ်ဆက်ပြောဆိုသည့်အခါ၊ အရေးတကြီးဆောင်ရွက်ရန် အရေးကြီးပါသည်။ Association for Progressive Communications’ Women’s Rights Programme’s Take Back the Tech က ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ လွတ်မြောက်လာသူသည် စိတ်ဒဏ်ရာကို ခံစားရနိုင်ကြောင်း နားလည်ထားပြီး၊ အကြမ်းဖက်မှု (အွန်လိုင်း သို့မဟုတ် အော့ဖ်လိုင်း) သည် လွတ်မြောက်လာသူ၏အမှား လုံးဝမဟုတ်ကြောင်းကို အသိအမှတ်ပြုပါ။ (ဝန်ထမ်းများက ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် အဆင်ပြေပါက) ထိုသို့သောပြဿနာများကို အမည်လျို့ဝှက်ထားမှု ရွေးချယ်စရာဖြင့် လျို့ဝှက်ကာ ဘေးကင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တင်ပြ ဆွေးနွေးနိုင်ကြောင်း သေချာပါစေ။ သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ လုံခြုံရေးအစီအစဉ်တွင် ဥပဒေရေးရာ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ စိတ်ကျန်းမာရေး၊ နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာအကူအညီအတွက် ဆက်သွယ်နိုင်သော ဝန်ထမ်းများနှင့်ဆိုင်သည့် ဒေသတွင်း ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အေဂျင်စီများစာရင်းကို ထည့်သွင်းထားပါ။ ထပ်ဆောင်းအကြံဉာဏ်များအတွက်၊ Feminist Frequency ၏ အွန်လိုင်း ဘေးကင်းရေး လမ်းညွှန်ကို ကြည့်ပါ။

သင့်ဝဘ်ဆိုက်များကို အွန်လိုင်းဖြစ်နေစေခြင်း 

အင်တာနက်ကို ဘေးကင်းစွာ ဝင်ရောက်သုံးစွဲနိုင်စွမ်းကို ကာကွယ်ခြင်းအပြင်၊ အခြားသူများက သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ဝဘ်ဆိုက်များ သို့မဟုတ် ဝဘ်ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဝင်သုံးနိုင်ကြောင်း သေချာစေရန်အတွက် သင်လုပ်နိုင်သည့်အရာကို လုပ်ဆောင်ရန်မှာလည်း အရေးကြီးပါသည်။

ဆိုရှယ်မီဒီယာ စာမျက်နှာများအတွက်၊ ၎င်းက ခိုင်မာကာ ထူးခြားသော စကားဝှက်များနှင့် နှစ်ဆင့် ခွဲခြားစစ်ဆေးမှုတို့ဖြင့် ထိုအကောင့်များကို ကာကွယ်ထားခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ သင့်ဝဘ်ဆိုက်အတွက်၊ ၎င်းက အဟက်ခံရခြင်းကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ဆားဗစ်တိုက်ခိုက်မှုများကို တွန်းလှန်ခြင်းအား ဆိုလိုပါသည်။ Distributed Denial of Service (DDoS) တိုက်ခိုက်မှုများသည် ကွန်ပျူတာသုံးသော လူအများအပြားပါသည့်အဖွဲ့က ဖျက်လိုဖျက်ဆီးလုပ်သောလမ်းကြောင်းဖြင့် သင့်ဆာဗာကို တစ်ချိန်တည်း တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ သင်က အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကိုယ်ကျိုးမဖက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပါက၊ သင်သည် အခမဲ့ DDoS ကာကွယ်မှုအတွက် အရည်အချင်းပြည့်မီနိုင်ပါသည် - ၎င်းက Cloudflare ၏ Project Galileo၊ Google ၏ Project Shield၊ သို့မဟုတ် eQualitie ၏ Deflect ဝန်ဆောင်မှုတို့မှတစ်ဆင့် သင့်ဝဘ်ဆိုက်ကျသွားအောင် ရန်သူကလုပ်ဆောင်မှုကို ပိုခက်ခဲသွားစေရန် ပြုလုပ်ပေးပါသည်။

သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ဝဘ်ဆိုက်ကို လုံခြုံစွာ လက်ခံထိန်းချုပ်ခြင်း

ဝဘ်ဆိုက်များကို ကွန်ပျူတာများတွင် လက်ခံထိန်းချုပ်ထားပါသည် - ၎င်းတို့သည် သင်၏ကိုယ်ပိုင်စက်ပစ္စည်းများကဲ့သို့ အဟက်ခံရခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အားနည်းပါသည်။ ဖြစ်နိုင်ပါက၊ သင့်အဖွဲ့အစည်းသည် သင့်အတွက် ဆိုက်လုံခြုံရေးအားလုံးကို စီမံခန့်ခွဲရန် Wordpress.com၊ Wix၊ သို့မဟုတ် အခြားအရာများကဲ့သို့သော ရှိထားသည့် လက်ခံထိန်းချုပ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ၏ အကျိုးကျေးဇူးကို ရယူသင့်ပါသည်။ သင်သည် ဤလက်စွဲစာအုပ်ကို ဖတ်ရှုနေပါက၊ သင့်အဖွဲ့အစည်းသည်လည်း ၎င်းတို့၏ eQPress Hosting ဝန်ဆောင်မှုမှတဆင့် eQualitie ဖြင့် Wordpress ၏ အခမဲ့ဖြစ်သည့် လုံခြုံသော လက်ခံထိန်းချုပ်မှုအတွက် အရည်အချင်းပြည့်မီနိုင်ခြေရှိပါသည်။ ရှိနှင့်ပြီးသော Wordpress ဆိုက်များရှိသည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများအတွက် သို့မဟုတ် သင့်အဖွဲ့အစည်းက ဆိုက်အသစ်ကိုဖွဲ့စည်းရန် ရှာဖွေနေခြင်းဖြစ်ပါက ၎င်းက အလွန်ကောင်းသော ရွေးချယ်စရာဖြစ်ပါသည်။ သင်ကိုယ်တိုင် ဝဘ်ဆိုက်ကို လက်ခံထိန်းချုပ်ရန်လိုအပ်ပါက၊ သင်၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာသုံး ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာကဲ့သို့ပင် သင်၏ ဆောင်ရွက်မှုစနစ်နှင့် ဝဘ် လက်ခံထိန်းချုပ်ရေး ဆော့ဖ်ဝဲတို့ကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဖြစ်နေအောင်ထားခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်ထားကြောင်း သေချာပါစေ။ လက်ခံထိန်းချုပ်သော ဝဘ်ဆိုက်များအတွက် တိုးမြှင့်ထားသော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ရွေးချယ်စရာများကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် Amazon Web Services (AWS)၊ Microsoft Azure၊ သို့မဟုတ် Greenhost’s Eclips.is ကဲ့သို့သော ကောင်းမွန်စွာ ဖော်ဆောင်ထားသည့် ကလောက်ဒ် လက်ခံထိန်းချုပ်ရေး ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးသူများကို အသုံးပြုရန် စဉ်းစားပါ။ သင်၏ဝဘ်ဆိုက်ကို လက်ခံထိန်းချုပ်ရန် သင်အသုံးပြုသည့်တူးလ် (tool) များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုဘဲ၊ အကြောင်းအရာ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ပုံဖော်မှုဆက်တင်များထံ ဝင်ရောက်ရန် အသုံးပြုသော အကောင့်များကို ခိုင်မာသောစကားဝှက်များနှင့် နှစ်ဆင့် ခွဲခြားစစ်ဆေးချက်တို့ဖြင့် ကာကွယ်ထားကြောင်း သေချာပါစေ။ 

သင့်အဖွဲ့အစည်းတွင် သင်၏ကိုယ်ပိုင်ဝဘ်ဆိုက်ကို လက်ခံထိန်းချုပ်ရန် နည်းပညာဆိုင်ရာအတွေ့အကြုံ ရှိထားပါက၊ သင်သည် “စတက်တစ်-ဆိုက်” သို့မဟုတ် ဖလက် ဝဘ်ဆိုက်ဟုခေါ်သောအရာကို ရွေးချယ်ရန် စဉ်းစားသင့်ပါသည်။ ဒိုင်းနမစ်ဝဘ်ဆိုက်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည့်၊ ထိုသို့သော ဆိုက်အမျိုးအစားများသည် ဟက်ကာများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို လျှော့ချပေးပြီး သင့်ဝဘ်ဆိုက်ကို တိုက်ခိုက်မှုအား ပို၍ခံနိုင်ရည်ရှိအောင် ပြုလုပ်ပေးပါလိမ့်မည်။

သင့်ဝိုင်ဖိုင်ကွန်ရက်ကို ကာကွယ်မှု 

စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်းတို့မှနေ၍ ဝဘ်လမ်းကြောင်းကို ကာကွယ်ရန် ထိုအဆင့်များအားလုံးက အရေးကြီးသော်လည်း၊ ၎င်းတို့သည် ရုံး (နှင့် အိမ်) ရှိ အခြေခံကွန်ရက်လုံခြုံရေးအတွက် အစားထိုးပေးခြင်းမဟုတ်ပါ။ 

သင်၏ WiFi ရောက်တာတွင် ခိုင်မာသောစကားဝှက် (ပုံသေစကားဝှက်မဟုတ်ပါ) ကို အသုံးပြုခြင်း၊ ခွင့်ပြုပေးထားသော အသုံးပြုသူများကသာ စကားဝှက်ကို မကြာခဏပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် သင့်ကွန်ရက်ထံ ဝင်ရောက်ကြောင်းကို သေချာစေခြင်း၊ နှင့် သင့် ကြိုးမဲ့ရောက်တာတွင် ပါရှိသော ဖားရားဝေါကို ဖွင့်ထားခြင်းကဲ့သို့သော အခြေခံအချက်များကို မမေ့ပါနှင့်။ သင့်ရုံးခန်းတွင်သာမက သင့်တွင် အဆောက်အဦအတွင်းသို့ အဝင်အထွက်လုပ်နေသည့် အင်တာနက်အသုံးပြုသော ဧည့်သည်များရှိနေပါက ဧည့်သည်သုံးကွန်ရက်ကို ဖန်တီးထားရန် စဉ်းစားပါ။

အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဘေးကင်းစွာ နေထိုင်ခြင်း 

  • ဖော်ပြပါ အခြေခံ ဝဘ် လုံခြုံရေး စီမံချက်များ၏ အရေးကြီးပုံနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဝန်ထမ်းများအတွက် ပုံမှန်သင်တန်းပေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်ပါ။ 

  • ဝန်ထမ်းများအား HTTPS နှင့် ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ထားသော DNS ဖြင့် အမြဲတမ်းရှာဖွေရန် သတိပေးပါ။ 

  • ဝန်ထမ်းများအား အပ်ဒိတ်များကို ထည့်သွင်းရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ဘရောင်ဆာများကို ပုံမှန်ပြန်လည်စတင်ခိုင်းပါ။ 

  • ယ်ရေးလုံခြုံမှု ကာကွယ်ထားသည့် ဘရောင်ဆာများနှင့် အိတ်စတန်းရှင်းများ အသုံးပြုမှုကို အားပေးပါ။ 

  • သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ အကြောင်းအရာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ က သင့်လျော်ပါက၊ လူသိများသော VPN ကိုသုံးကာ၊ ဝန်ထမ်းများအား ၎င်းကိုအသုံးပြုပုံကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးပြီး၊ ၎င်းကို အမြဲမပြတ် အသုံးပြုကြောင်း သေချာအောင်လုပ်ပါ။ 

  • ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှင်းလင်းသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ကာ ဖြန့်ဝေပါ။ o ဆိုရှယ်မီဒီယာ အကောင့်များအားလုံးတွင် ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုနှင့် လုံခြုံရေး ဆက်တင်များကို ဖွင့်ထားပါ။ 

  • အွန်လိုင်းမှ ထိပါးနှောင့်ယှက်မှု၏ သက်ရောက်မှုများကို နားလည်ထားကာ သက်ရောက်မှုခံရသော ဝန်ထမ်းများကို ပံ့ပိုးကူညီပေးရန် ပြင်ဆင်ထားပါ။ 

  • အွန်လိုင်းမှ ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဥပဒေရေးရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး၊ နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာအကူအညီအတွက် ဆက်သွယ်နိုင်သော ဝန်ထမ်းများနှင့်ဆိုင်သည့် ဒေသတွင်း ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အေဂျင်စီများစာရင်းကို ဖော်ဆောင်ထားပါ။ 

  • သင့်ဝဘ်ဆိုက်များအတွက် DDOS ကာကွယ်မှုအတွက် ဆိုင်းအပ်လုပ်ထားပါ။ 

  • ယုံကြည်စိတ်ချရသော ဝဘ် လက်ခံထိန်းချုပ်ရေး ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးသူကို သုံးပါ။ 

  • သင်၏ ရုံးခန်း WiFi အတွက် ခိုင်မာသောစကားဝှက်နှင့် ဧည့်သည်သုံးကွန်ရက်ကို အသုံးပြုပါ။

ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကို ကာကွယ်ခြင်း

သင်၏ စက်ပစ္စည်းများကို လုံခြုံစွာထားရှိရန်မှာ ပဓာနကျပါသည်။ သို့သော် ပစ္စည်းလုံခြုံရေးသည် စက်ပစ္စည်းသက်သက်ကို ကျော်လွန်ပါသည်၊ ၎င်းတွင် သင့်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရာအားလုံးမှကာကွယ်ရန် နည်းဗျူဟာများ ပါဝင်သင့်ပါသည်- မိတ္တူကူးထားသော စာရွက်စာတမ်းများ၊ သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ရုံးခန်း သို့မဟုတ် အလုပ်နေရာများ၊ နှင့် သင်၊ သင့်ဝန်ထမ်းများ၊ နှင့် စေတနာ့ဝန်များကဲ့သို့။ 

စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း၊ နှင့် အရပ်ဘက်လူမှုအဖွဲ့အစည်း

အရပ်ဘက် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများပေါ်တွင် ကိုယ်ထိလက်ရောက် တိုက်ခိုက်မှုများသည် ကံမကောင်းစွာဖြင့် အဖြစ်များပါသည်၊ ၎င်းတို့တွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရော အချက်အလက်လုံခြုံရေးအတွက်ပါ သိသာထင်ရှားသည့် ဂယက်ရိုက်မှုများ ရှိတတ်ပါသည်။ CSOs ၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို ဖိနှပ်ရန် ရန်သူများက လုပ်ဆောင်သည့် အတွေ့ရများသော နည်းစနစ်တစ်ခုတွင် ဝန်ထမ်းများကို ခြိမ်းခြောက်ရန်နှင့် အချို့သောကိစ္စရပ်များတွင် အချက်အလက်များနှင့် နည်းပညာပစ္စည်းများကို ခိုးယူရန် သို့မဟုတ် သိမ်းယူရန်အတွက် ရုံးခန်းများကို ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ ပိတ်လိုက်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ထိုသို့သော ခြိမ်းခြောက်မှုများသည် ဒီမိုကရေစီနှင့် အုပ်ချုပ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ နေရာများတွင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော လူနည်းစုနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များနှင့် CSOs တို့ကို ပစ်မှတ်ထားလေ့ရှိပါသည်။ ဥပမာ၊ ဒေသတွင်း LGBTQI+ အသိုက်အဝန်းအတွက် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အသိုက်အဝန်းစင်တာကို 2021 ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော LGBT+ Rights Ghana ၏ ရုံးခန်းများသည် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရမည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ခံနေရပြီး၊ မကြာခဏဆိုသလိုပင် ရဲများက ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ ပိတ်လိုက်ခြင်းမျိုး ရှိပါသည်။ ထိုသို့သောစီးနင်းမှုများသည် အဖွဲ့အစည်း၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များကို သက်ရောက်မှုရှိစေရုံသာမက၊ ဝန်ထမ်းများ၏ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာသိမြင်မှုကိုလည်း ပျက်စီးစေပါသည်။ 

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာပိုင်ဆိုင်မှုများကို ကာကွယ်ခြင်း 

သတင်းအချက်အလက်လုံခြုံရေး၏ ပဓာနကျသောအစိတ်အပိုင်းသည် သင့်စက်များ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလုံခြုံရေး ဖြစ်ပါသည်။ 

လော့ခ်စခရင် (screen) များနှင့် စကားဝှက်များ အသုံးပြုခြင်း၊ အပြည့်အဝ ကုဒ်ပြောင်းဝှက်ခြင်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း၊ နှင့် အဝေးမှ ရှင်းလင်းနိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖွင့်ထားခြင်းဖြင့် အခိုးခံရသောစက်ပစ္စည်း၏ သက်ရောက်မှုကို လျော့ပါးအောင်လုပ်ဆောင်ခြင်းအပြင်၊ သင်သည် ထိုစက်ပစ္စည်းများ အခိုးမခံရအောင် ထိန်းသိမ်းရမည့်နည်းလမ်းကိုလည်း စဉ်းစားသင့်ပါသည်။ ခိုးယူမှုကို ပိုခက်သွားအောင်ပြုလုပ်ရန်၊ ရုံးခန်း နှင့်/သို့မဟုတ် အိမ်တွင် ခိုင်ခံ့သော လော့ခ်များကို တပ်ဆင်ထားရန် (နှင့် ဝန်ထမ်းအပြောင်းအလဲလုပ်တိုင်း ၎င်းတို့ကို လဲသုံးရန်) သေချာပါစေ။ လက်တော့ပ်သိမ်းသည့်အကန့် သို့မဟုတ် စက်များကို တစ်ညလုံး လုံလုံခြုံခြုံသိမ်းထားရန် သော့ခတ်နိုင်သောဗီရိုများကို ဝယ်ယူရန် စဉ်းစားပါ။ အိမ်သုံးအတွက် ပုံစံထုတ်ထားသည့် ပိုမိုရိုးရှင်းသော ဗားရှင်းများပါသည့် စျေးမကြီးသော လုံခြုံရေးကင်မရာများကို ပို၍ကျယ်ပြန့်စွာ ရရှိလာနိုင်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။ အဆောက်အဦ မျက်နှာစာများရှိ ထိုသို့သော ကင်မရာ သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားမှု အာရုံခံကိရိယာ စနစ်များသည် ဝင်ရောက်ဖောက်ထွင်း ခိုးယူမှုများကို ထောက်လှမ်းနိုင်သလို အဟန့်လည်းဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ သင့်နိုင်ငံရှိ ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှုကို လေးစားမှုပေးသော ရွေးချယ်စရာကို ရှာဖွေကာ၊ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရန်သူများထံ ဒေတာများနှင့် အချက်အလက်များကို လက်လွှဲပေးရန် မက်လုံးပေးမှုမျိုး မရထားသော ယုံကြည်ရသည့် ကုမ္ပဏီများက ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် ကင်မရာများကို ရွေးချယ်ရန် သေချာပါစေ။ 

ရုံးခန်းတွင်းသို့ ခိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် စီးနင်းခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်မားပါက၊ အဖွဲ့အစည်း၏ အရေးအကြီးဆုံးဒေတာများကို ကလောက်ဒ်တွင် လုံခြုံစွာသိမ်းထားခြင်း (အစောပိုင်းတွင် ဆွေးနွေးထားသကဲ့သို့) သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်ထားမှုနည်းပါးသော တည်နေရာသို့ ပစ္စည်းကို ရွှေ့ထားခြင်းဖြင့် - ရုံးခန်းမှအဝေးတွင် သိမ်းထားပါ။ အသုံးမပြုတော့သော်လည်း အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းထားဆဲဖြစ်သော စက်ပစ္စည်းများရှိပါက၊ ၎င်းတို့ကို ရှင်းပစ်ပါ - WireCutter ထံမှ ဤလမ်းညွှန်သည် ခေတ်အမီဆုံး စက်ပစ္စည်းများအတွက် လုပ်ဆောင်ရမည့်နည်းလမ်းနှင့်ဆိုင်သော ရင်းမြစ်ကောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ သင့်စက်များကို ရှင်းပစ်ရန်မဖြစ်နိုင်ပါက၊ ၎င်းသည် ၎င်းတို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်ပါသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားအရ အရမ်းအကဲမဆတ်ပါက၊ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန် အလွယ်ကူဆုံးနည်းလမ်းမှာ စက်များနှင့် ၎င်းတို့၏ ဟာ့ဒ်ဒရိုက်ဗ်များကို တူဖြင့် ထုခွဲဖျက်ဆီးပစ်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အိုဟောင်းသောဖြေရှင်းချက်များသည် အလုပ်အဖြစ်ဆုံးဖြစ်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို နည်းပညာဆိုင်ရာအဆင့်များ မလုပ်ဆောင်မီ၊ အဖွဲ့အစည်းရှိ စက်ကိရိယာအားလုံး၏ ပစ္စည်းစာရင်းကို ဖန်တီးထားရန် အချိန်ယူပါ။ သင့်တွင် စက်ပစ္စည်းများအားလုံး၏ စာရင်း မရှိထားပါက၊ တစ်ခုခုအခိုးခံရသည့်အခါ ပျောက်နေနိုင်သည့်အရာကို ခြေရာခံရန် ပိုခက်သွားနိုင်ပါသည်။

သင်၏ ကိုယ်ပိုင် ရုံးခန်းလုံခြုံရေးစနစ်ကို သတ်မှတ်ထားခြင်း 

ရုံးခန်းအပြည့် လုံခြုံရေးစနစ်သည် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ဘတ်ဂျက်နှင့် မမီနိုင်သောအရာဖြစ်နေပြီး သင်က ကိုယ်ရေးလုံခြုမှုနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်နေခြင်းဖြစ်ပါက၊ သင်သည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရုံးခန်းဖောက်ထွင်းမှုကို သင့်ထံအသိပေးရန် Guardian Project’s Haven App ကဲ့သို့သော ဖန်တီးထားသည့်ရွေးချယ်စရာကို စမ်းသုံးကြည့်နိုင်ပါသည်။ Haven သည် မည်သည့် Android ဖုန်းမဆိုအား လှုပ်ရှားမှု၊ အသံ၊ တုန်ခါမှုနှင့် အလင်းရောင် ထောက်လှမ်းသည့်အရာအဖြစ်သို့ ပြောင်းပေးနိုင်သော စမတ်ဖုန်းအက်ပ် ဖြစ်ပါသည်။ သင်သည် ကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးစွာဖြင့် အက်ပ်ကို သတ်မှတ်ထားနိုင်ပါသည် 

ရုံးခန်း၏ မတူညီသောနေရာများရှိ Android စက်ပစ္စည်းများသည် မျှော်လင့်မထားသော ဧည့်သည်များနှင့် မလိုလားသော ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သူများအကြောင်း သင့်ကို အသိပေးကာ မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ သင်သည် မြင့်မားသောအန္တရာယ်ရှိနေပါက ဟိုတယ်ခန်း သို့မဟုတ် တိုက်ခန်းတွင် Haven App ကို သတ်မှတ်ထားရှိခြင်းကလည်း အသုံးဝင်နိုင်ပါသည်။ အပြည့်အဝ လုံခြုံရေးစနစ်က အကောင်းဆုံးဖြစ်သော်လည်း၊ ၎င်းကို လက်လှမ်းမမီနိုင်ဘဲ သင်က Haven အက်ပ်ကို အသုံးပြုသည့်ပုံစံနှင့်ပတ်သက်၍ ပိုမိုလေ့လာလိုပါက ပရောဂျက်ဝဘ်ဆိုက်ထံ သွားကြည့်နိုင်ပါသည်။

ဒီစာရွက်တွေက ကျွန်ုပ်တို့က ဘာလုပ်တာပါလဲ။ 

သင့်အဖွဲ့အစည်းတွင် စာရွက်ပေါ်၌ ပုံနှိပ်ထားသော၊ မှတ်စုစာအုပ်များတွင် ရေးသားထားသော၊ သို့မဟုတ် ကပ်သည့်မှတ်စုစာရွက်များတွင် ချရေးထားသော အချက်အလက်အများအပြား ရှိနိုင်ပါသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှအချို့သည် အလွန်အရေးကြီးနိုင်ပါသည်- ဘတ်ဂျက်များကို ပရင့်ထုတ်ထားမှုများ၊ ပါဝင်သူများ၏ စာရင်းများ၊ လှူဒါန်းသူများထံမှ အရေးကြီးသောစာများ၊ နှင့် သီးခြားအစည်းအဝေးများထံမှ မှတ်စုများ။ ထိုအချက်အလက်များ၏ လုံခြုံရေးနှင့်ပတ်သက်၍လည်း စဉ်းစားရန် ပဓာနကျပါသည်။ သင်က အရေးကြီးအချက်အလက်များ၏ မိတ္တူကူးထားသောအရာများကို လုံးဝသိမ်းထားရန် လိုအပ်ပါက၊ ၎င်းတို့ကို သော့ခတ်ထားသော ဗီရို သို့မဟုတ် လုံခြုံသည့် အခြားနေရာတွင် လုံခြုံစွာသိမ်းထားကြောင်း သေချာပါစေ။ (စကားဝှက်များအပါအဝင်) လျို့ဝှက် သို့မဟုတ် အရေးကြီး အချက်အလက်များကို စားပွဲခုံပေါ်တွင် ချထားခြင်း သို့မဟုတ် ဝှိုက်ဘုတ်ပေါ်တွင် ရေးထားခြင်းမျိုး မပြုလုပ်ပါနှင့်။ သင့်အဖွဲ့အစည်းတွင် ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်မှု သို့မဟုတ် စီးနင်းဝင်ရောက်မှုအန္တရာယ် မြင့်မားနေသည်ဟု ယုံကြည်ပါက၊ အရေးကြီးအချက်အလက်များကို ပစ်မှတ်ထားမှုနည်းပါးသည့် တည်နေရာတွင် သိမ်းထားပါ။ တတ်နိုင်သမျှ၊ မလိုအပ်သော မိတ္တူကူးထားသည့်အချက်အလက်များကို စွန့်ပစ်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ပါ။ မှတ်ထားပါ- သင့်တွင် ထိုအရာမရှိပါက ခိုးယူခြင်းမခံရနိုင်ပါ။ မိတ္တူကူးထားသော မှတ်စုများကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ မူဝါဒကို သတ်မှတ်ထားပါ၊ ဝန်ထမ်းများက အဖွဲ့အစည်းမှ ထွက်ခွာရန် သို့မဟုတ် စွန့်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ပါက ၎င်းတို့ထံမှ စာရွက်စာတမ်းမှတ်စုများကို ပြန်ယူရန် သေချာပါစေ (အဖွဲ့အစည်းက ထုတ်ပေးထားသော ကွန်ပျူတာ သို့မဟုတ် ဖုန်းကို ပြန်ယူခြင်းကဲ့သို့)။ အရေးကြီးစာရွက်များကို ရှင်းပစ်ရန်၊ အရည်အသွေးကောင်းသော ဖြတ်စက်ကို ဝယ်ယူပါ။ ကျန်နေသော၊ အရေးကြီးသည့် ပရင့်ထုတ်ထားသောအရာများ သို့မဟုတ် အရင်တစ်ပတ်မှ မှတ်စုများကို ဖြဲပစ်ရန် သင့်ဝန်ထမ်းများနှင့်အတူ ပျော်စရာကောင်းသည့် တစ်ပတ်တာပြီးဆုံးချိန်ကို လုပ်ဆောင်ခြင်းက နားချိန် 15-မိနစ် ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။ 

ရုံးတွင်းမူဝါဒ 

“ရုံးခန်း” ၏ လက်တွေ့ဖြစ်ရပ်အများအပြားသည် COVID-19 ကပ်ရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားစဉ်ကတည်းက သိသာစွာ ပြောင်းလဲလာသော်လည်း၊ ရုံးတွင်းဝင်ရောက်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ရှင်းလင်းသောမူဝါဒကို သတ်မှတ်ထားရန်မှာ သင့်အဖွဲ့အစည်းအတွက် အရေးကြီးနေဆဲဖြစ်ပါသည်။ ထိုသို့သောမူဝါဒမျိုးသည် ရုံးခန်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရှိသူ (နှင့် ဝင်ခွင့်ရှိသည့်အချိန်)၊ (WiFi ကွန်ရက်ကဲ့သို့သော) ရုံးခန်းရင်းမြစ်များကို ဝင်သုံးခွင့်ရှိသူ၊ နှင့် ဧည့်သည်များနှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာတို့ပါဝင်သော အဓိကမေးခွန်းများကို ဖြေရှင်းပေးသင့်ပါသည်။ 

ဖြေကြားရန်အတွက် ရိုးရှင်းသော်လည်း အရေးကြီးသည့်မေးခွန်းမှာ ရုံးခန်းသော့ကို ရရှိထားသူ ဖြစ်ပါသည်။ ယုံကြည်ရသော ဝန်ထမ်းများတွင်သာ သော့များရှိသင့်ပါသည်၊ ဝန်ထမ်းများ ထွက်ခွာသောအခါ နှင့်/သို့မဟုတ် အခြေခံပုံမှန်အားဖြင့် လော့ခ်များကို ပြောင်းသင့်ပါသည်။ တစ်နေ့တာအတွင်းမှာ၊ လော့ခ်မချထားသော တံခါးများကို အဖွဲ့အစည်းရှိ ယုံကြည်ရသူတစ်ဦးဦးက အမြဲမပြတ် စောင့်ကြည့်နေသင့်ပါသည်။ အဖွဲ့အစည်းတွင် သင်၏ မြေရှင် သို့မဟုတ် သန့်ရှင်းရေးဝန်ထမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ ယုံကြည်သောဆက်ဆံရေး ရှိထားခြင်း ရှိ မရှိကိုလည်း စဉ်းစားပါ။ လူများအနေဖြင့် ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့်ရှိနိုင်သည့် အချက်အလက်များ သို့မဟုတ် စက်ပစ္စည်းများကို စဉ်းစားကာ၊ သင့်တွင် ယုံကြည်ရသောဆက်ဆံရေးမျိုး မရှိထားပါက ၎င်းကို ကာကွယ်ထားကြောင်း သေချာပါစေ။ ဝင်ခွင့်ရှိသော ယုံကြည်ရသည့် မည်သူမဆိုသည် ရုံးခန်းကို သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း အမြဲတမ်း သော့ခတ်ထားကာ တစ်နေ့တာကုန်ဆုံးချိန်တွင် ထွက်ခွာခြင်းမပြုမီ စက်များကို လုံခြုံစွာ သေချာထားရှိကြောင်း သေချာအောင် လုပ်ဆောင်သင့်ပါသည်။ 

ရုံးခန်းထဲသို့ ဧည့်သည်များကို ဝင်ခွင့်ပြုပါသလား။ ဝင်ခွင့်ပြုပါက၊ ၎င်းတို့သည် စက်ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် အရေးကြီးသော မိတ္တူကူးထားသည့် ဒေတာများကို ဝင်ကြည့်ခွင့် (သို့မဟုတ် အနည်းဆုံးအနေဖြင့် လူမပါဘဲ ဝင်သုံးခြင်း) မရှိကြောင်း သေချာပါစေ။ ဧည့်သည်များ လာရောက်သည့်အခါ အင်တာနက်အသုံးပြုရန် လိုအပ်ပါက သို့မဟုတ် မျှော်မှန်းထားပါက၊ ဧည့်သည်များအနေဖြင့် သင်၏ ပုံမှန်လမ်းကြောင်းကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးနိုင်ခြင်းမရှိစေရန် “ဧည့်သည်” ကွန်ရက်ကို သတ်မှတ်ထားရှိသင့်ပါသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်၊ ယုံကြည်ရသော အမှုထမ်းသည်သာ ကွန်ရက်နှင့် ပရင်တာများကဲ့သို့သော ကွန်ရက်သုံးစက်ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုနိုင်သင့်ပါသည်။ သင့်ထံတွင် လာရောက်သူစာရင်း ရှိထားစေရန် ဧည့်သည်စာရင်းသွင်းမှု လုပ်ဆောင်စေခြင်းကလည်း အကြံကောင်းဖြစ်ပါသည်။ 

သင်က ရုံးတွင်းမူဝါဒကို ဖော်ဆောင်ထားသည့်အတိုင်း၊ ရည်ရွယ်ချက်သည် အရေးကြီး စက်ပစ္စည်းများ၊ စာရွက်စာတမ်းများ၊ နေရာများ၊ နှင့် စနစ်များတွင် ယုံကြည်ရသူများသာ ဝင်သုံးခွင့်ရှိအောင် ခွင့်ပြုပေးခြင်း ဖြစ်သင့်ပါသည်။

ဝန်ထမ်းများနှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို ပံ့ပိုးကူညီပေးခြင်း 

သင့်အဖွဲ့အစည်းရှိ ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများသည် သင့်ဝန်ထမ်းများပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်နိုင်ပါသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် ထိပါးနှောင့်ယှက်မှုနှင့် အလားတူပင်၊ ထို ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများသည် အမျိုးသမီးများနှင့် ဘေးဖယ်ထားခံရသော အသိုက်အဝန်းများပေါ်တွင် အချိုးအစားမကျဘဲ သက်ရောက်မှုရှိပါသည်။ ၎င်းသည် ကွဲနေသောပြတင်းပေါက်များနှင့် အခိုးခံရသော လက်တော့ပ်များအကြောင်းသာ မဟုတ်ပါ။ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုများ သို့မဟုတ် ဖြစ်စဉ်များ သို့မဟုတ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု၊ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှု၊ နှင့် တိုက်ခိုက်မှုကို ကြောက်ရွံ့မှုတို့တွင် ဝန်ထမ်းများ၏ဘဝ၌ ပြင်းထန်သော ဆိုးကျိုးပေးသည့် သက်ရောက်မှုကို ရှိစေနိုင်ပါသည်။ သီးခြားအားဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ တက်ကြွလှုပ်ရှားနေသော အမျိုးသမီးများနှင့်အတူ အလုပ်လုပ်ကိုင်သည့် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကို ပံ့ပိုးပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းများအတွက်၊ NDI ၏ #Think10 Safety Planning Tool သည် ၎င်းတို့၏လုပ်ဆောင်ချက်ရလဒ်ကြောင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာအန္တရာယ် မြင့်တက်လာနိုင်သူများအတွက် အသုံးဝင်သောရင်းမြစ်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးပါသည်။ 

ဝန်ထမ်းများ၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်မှုသည် ၎င်းတို့တစ်ဦးချင်းအတွက် အရေးကြီးသောအရာဖြစ်သည်မှာ သိသာပါသည်၊ သို့သော် ၎င်းသည် ခိုင်မာကာ ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ဆောင်နေသည့် အဖွဲ့အစည်းတွင် အလွန်အရေးပါသောအရာလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ဝန်ထမ်းများကို ကာကွယ်ပေးထားရန်အတွက် သင်က ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သော ထပ်ဆောင်းရင်းမြစ်များနှင့် ကိုယ်ထိလက်ရောက် သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်တိုက်ခိုက်မှုတွင် ၎င်းတို့ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာအောင် ကူညီပေးနိုင်သည့်အရာများကို စဉ်းစားပါ။ လက်စွဲစာအုပ်တွင် အစောပိုင်းက ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း၊ လိုအပ်ပါက ဥပဒေရေးရာ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ၊ နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အကူအညီအတွက် ဝန်ထမ်းများကို ဆက်သွယ်နိုင်သော ရင်းမြစ်များစာရင်းကို အနည်းဆုံး အကောင်အထည်ဖော်ထားခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ထပ်မံ၍ PEN America ၏ Online Field Harassment Manual တွင် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားစဉ်နှင့် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဝန်ထမ်းများကို အဖွဲ့အစည်းက ပံ့ပိုးကူညီပေးနိုင်သည့်နည်းလမ်းအတွက် အကြံဉာဏ်များ ပါဝင်ပြီး၊ Tactical Tech ၏ Holistic Security Manual တွင် တင်းမာသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စဉ်အတွင်း အဖွဲ့အစည်းက တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည့် စပ်လျဉ်းသော အကြောင်းအရာ ပါဝင်ပါသည်။

ခရီးသွားလာစဉ် လုံခြုံရေး 

တခြားနိုင်ငံသို့ဖြစ်စေ တခြားမြို့သို့ဖြစ်စေ - ခရီးသွားလာခြင်းသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ၏ လုံခြုရေး အန္တရာယ်များကို ပိုမိုပြင်းထန်စေပါသည်။ နယ်စပ်များကို ဖြတ်ကျော်သည့်အခါ သင်နှင့် သင်၏စက်ပစ္စည်းများတွင် ကိုယ်ရေးလုံခြုံမှု အခွင့်အရေးများ မရှိကြောင်း ယူဆထားခြင်းက ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးကင်းပါသည်။ အကောင်းဆုံးသော အဓိက လုံခြုံရေးကျင့်ထုံးများနှင့်ပတ်သက်သည့် သတိပေးချက်များပါဝင်သော သင်၏ လုံခြုံရေးအစီအစဉ်အတွင်းတွင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ခရီးသွားလာမှု မူဝါဒကို ထည့်သွင်းထားရန်မှာ အကြံကောင်းဖြစ်ပါသည်။ သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ ခရီးသွားလာမှု မူဝါဒတွင် ခရီးသွားလာသည့်အခါ အင်တာနက်ကို လုံခြုံစွာ အသုံးပြုခြင်းနှင့် စက်ပစ္စည်းများနှင့် အခြားသော အချက်အလက်ရင်းမြစ်များကို သင်နှင့်အတူ လုံခြုံစွာထားရှိခြင်းအပါအဝင် လက်စွဲစာအုပ်၏ အခြားသောအခန်းများတွင် အကျုံးဝင်သည့် အချက်အလက်အများအပြား ပါဝင်သင့်ပါသည်။ ဖြစ်နိုင်ပါက၊ အရေးကြီးအချက်အလက်များကို ချန်ထားခဲ့ပြီး၊ ရှင်းလင်းစွာ ဖျက်ထားပြီးဖြစ်သော ကွန်ပျူတာအသစ်ကို သုံးပါ၊ ကလောက်ဒ်မှ သင်လုံးဝလိုအပ်သော ဖိုင်များကိုသာ ရယူပြီး၊ အိမ်သို့ပြန်ရောက်သောအခါ ၎င်းကို ဖျက်ပစ်ပါ။ 

ခရီးသွားလာမှုအတွက် ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားချိန်တွင် ဒေတာမျှဝေမှုကို အနည်းဆုံးလျှော့ချခြင်းအပြင်၊ သင်၏ အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ခရီးသွားလာမှု မူဝါဒတွင် စဉ်းစားကာ ထည့်သွင်းသင့်သော ပဓာနကျသည့် ဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်အချို့ ရှိပါသည်။ 

အရေးကြီးသောဒေတာများ သိမ်းဆည်းထားမှု မရှိသလောက်နည်းသည့် ခရီးသွားလာမှု-သီးသန့် လက်တော့ပ်များ သို့မဟုတ် ဖုန်းများကို အသုံးပြုရန် စဉ်းစားပါ။ သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ အလုပ်အများစုကို ကလောက်ဒ်တွင် လုပ်ဆောင်ပြီးစီးပါက၊ နှိုင်းစာကြည့်လျှင် စရိတ်စက သိပ်မများပါ 

Chromebook သည် ထိုသို့သောစက်မျိုးအတွက် ကောင်းမွန်သော ရွေးချယ်စရာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အိမ်တွင် သို့မဟုတ် ရုံးတွင် အများသုံး WiFi ကွန်ရက်များနှင့် ချိတ်ဆက်ခြင်းမပြုမီ ထိုစက်များ ပြန်ရောက်လာသည်နှင့် ၎င်းတို့ကို စက်ရုံထုတ်အတိုင်း ပြန်သတ်မှတ်ပါ၊ သို့မဟုတ် “ရှင်းလင်းပါ”။ ၎င်းတို့ကို အာဏာပိုင်များက မေးမြန်းပါက သို့မဟုတ် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်နေရာတွင် ရပ်ရပါက လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာအတွက် ဝန်ထမ်းများကို ပြင်ဆင်ပေးထားပါ။ စိတ်ပူစရာကိစ္စဖြစ်ပါက ၎င်းအတူ ခရီးသွားမည့်လူနှင့်ပတ်သက်၍ အချက်အလက်များကို ကန့်သတ်ထားနိုင်မည့်ပမာဏကို စဉ်းစားကာ၊ အရေးကြီးသောဒေသများထံ ဝန်ထမ်းများ ခရီးသွားခြင်းအတွက် ချက်အင် လုပ်ထုံးများကို ဖန်တီးထားပါ။ ဝန်ထမ်းများအား ၎င်းတို့၏ခရီးစဉ်တွင် တစ်ခုခုမှားယွင်းသွားပါက ဆက်သွယ်ရန်အချက်အလက်များနှင့် ၎င်းတို့ လုပ်ဆောင်သင့်သည့်အရာအတွက် လုပ်ဆောင်ချက်အစီအစဉ်တို့ကို ပေးထားပါ။ ခရီးသွားလာစဉ် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအကူအညီ လိုအပ်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းတွင် ဒေသတွင်း ဆေးရုံများ၊ ဆေးခန်းများ သို့မဟုတ် ဆေးဆိုင်များနှင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်များ ပါဝင်ပါသည်။ 

ဝန်ထမ်းများသည် ခရီးသွားလာစဉ်တွင် စက်ပစ္စည်းများအားလုံးကို ၎င်းတို့နှင့်အတူ ထားသင့်ပါသည်။ ဥပမာ၊ ဘတ်စ်ကားပေါ်တွင်၊ ရထားပေါ်တွင်၊ သို့မဟုတ် လေယာဉ်ပေါ်တွင် ရှိသည့်အခါ (အပေါ်ရှိ ပစ္စည်းထည့်သည့်အကန့် သို့မဟုတ် အင်ချက် ခရီးဆောင်သေတတ္တာတို့ မဟုတ်ဘဲ) သင်၏လက်တော့ပ်ကို သင့်ခြေထောက်နားတွင် ထားထားပါ။ ဟိုတယ်ခန်း - သို့မဟုတ် ဟိုတယ်ရှိ မီးခံသေတ္တာသည် - အရေးကြီးသော စက်များနှင့် ပစ္စည်းများကို သိမ်းထားရန် “ဘေးကင်းသောနေရာ” ဖြစ်သည်ဟု မယူဆပါနှင့်။ အများသုံး USB အားသွင်းပေါက်များကို မယုံကြည်ပါနှင့်။ လေဆိပ်များ၊ ဘူတာရုံများ၊ နှင့် ကားများရှိ USB အားသွင်းပေါက်များသည် မြင်တွေ့ရများသောအရာများ ဖြစ်လာပြီး၊ စက်များကိုအားသွင်းရန် အလွန်အဆင်ပြေသောနည်းလမ်း ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် မဲလ်ဝဲရရှိလာနိုင်သည့် လွယ်ကူသော အရာ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏စက်များကို USB မှတစ်ဆင့် ဘေးကင်းစွာအားသွင်းရန်အတွက် ခရီးသွားနေသောဝန်ထမ်းများကို ခွင့်ပြုပေးရန် သမားရိုးကျနည်းလမ်းဖြစ်သော နံရံပလပ်ပေါက်မှတစ်ဆင့် အားသွင်းသည့် စက်ပစ္စည်းများဖြစ်ကြောင်း သေချာပါစေ သို့မဟုတ် USB ဒေတာ ဘလော့ကာများကို ဝယ်ယူပါ။

သင့်အဖွဲ့အစည်းအတွက် ခရီးသွားလာမှုကို လုံခြုံစွာ ဘွတ်ကင်လုပ်ခြင်း 

ခရီးသွားလာမှု မူဝါဒနှင့် ဆိုင်လာသည့်အခါ၊ သင်၏ ခရီးသွားလာမှုကို စီစဉ် သို့မဟုတ် ဘွတ်ကင်လုပ်သည့်အခါ ဖော်ပြရမည့် အချက်အလက်များကိုလည်း စိတ်တွင် မှတ်ထားပါ။ သင်သည် ဝန်ထမ်းအမျိုးမျိုး၊ ပါတနာအမျိုးမျိုး၊ သို့မဟုတ် တက်ရောက်သူအမျိုးမျိုးထံမှ အရေးကြီးသောအချက်အလက်များကို ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သောကြောင့် သင်သည် ပွဲကြီးများ၊ သင်တန်းများ၊ သို့မဟုတ် အစည်းအဝေးများကို ကြီးမှူးကျင်းပနေခြင်းဖြစ်ပါက ၎င်းက အရေးကြီးနိုင်ပါသည်။ (လိုအပ်ပါက) ပတ်စ်ပို့ အသေးစိတ်အချက်များ၊ သွားလာမှုခရီးစဉ်များ၊ နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများကဲ့သို့သော ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို လုံခြုံစွာ မျှဝေ သိမ်းဆည်းမည့်နည်းလမ်းအကြောင်းကို ဂရုတစိုက် စဉ်းစားပါ။ Tactical Tech’s Organizer Activity Book တွင် ခရီးသွားလာမှု လုံခြုံရေးနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အဓိကမေးခွန်းများမှတဆင့် သင့်အဖွဲ့အစည်း၏ တွေးတောစဉ်းစားမှုကို ကူညီပေးမည့် အလွန်ကောင်းမွန်သော ပြသချက်စာရွက် ရှိထားပါသည်၊ဤနေရာတွင် လင့်ခ်ချိတ်ထားပါသည်။ 

သင်၏ ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးကို ကာကွယ်ခြင်း

  • ဝန်ထမ်းများအား စက်များကို အချိန်တိုင်းတွင် လက်ဝယ်ထားရှိ၍ ကာကွယ်ထားရန် သတိပေးပါ။ 

  • သင့်ထံ အခြားသူများဝင်ရောက်လာနိုင်သည့် လမ်းကြောင်းများအားလုံး - တံခါးများနှင့် ပြတင်းပေါက်များကို စစ်ဆေးပြီး လုံခြုံအောင်လုပ်ထားပါ။ 

  • ရုံးတွင်း ဧည့်သည်လာရောက်မှုနှင့် ဝင်ရောက်ခွင့်မူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ထားပါ။ 

  • ခိုင်မာသော လော့ခ်များကိုသုံးပါ၊ လိုအပ်သည့်အခါ ၎င်းတို့ကို လှည့်သုံးပါ/လဲသုံးပါ။ 

  • ကင်မရာ သို့မဟုတ် အခြားသော ရုံးတွင်းလုံခြုံရေးစနစ်များ သတ်မှတ်ထားရှိရန် စဉ်းစားပါ။ 

  • စက္ကူဖြတ်စက် ရှိထားကာ အသုံးပြုပါ။ 

    • အရေးကြီးသော အချက်အလက်များပါဝင်သည့် မိတ္တူကူးထားသော စာရွက်စာတမ်းများကို စွန့်ပစ်ရန် ဝန်ထမ်းအတွက် ရည်ရွယ်ထားသော အချိန်ကို သတ်မှတ်ထားပါ။ 

  • ကိုယ်ထိလက်ရောက် တိုက်ခိုက်မှုများ သို့မဟုတ် ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဥပဒေရေးရာ၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးအကူအညီအတွက် ဆက်သွယ်နိုင်သော ဝန်ထမ်းများနှင့်ဆိုင်သည့် ဒေသတွင်း ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အဖွဲ့အစည်းများ၊ နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အေဂျင်စီများစာရင်းကို ဖော်ဆောင်ထားပါ။ 

  • အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ခရီးသွားလာမှု မူဝါဒကို ဖော်ဆောင်ထားပါ။ 

  • နယ်စစ် သို့မဟုတ် စစ်ဆေးသည့်နေရာတွင် ရပ်နေရပါက လုပ်ဆောင်ရသည့်အရာအတွက် ဝန်ထမ်းများကို ပြင်ဆင်ပေးခြင်းအပါအဝင် ခရီးသွားလာစဉ် အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာကို ဝန်ထမ်းများက သိရှိထားကြောင်း သေချာပါစေ။ 

  • ဒေသတွင်း၊ ပြည်တွင်း၊ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားလာမှုမတိုင်မီ၊ ဝန်ထမ်းများအား စက်များတွင်သိမ်းထားသည့် အချက်အလက်များကို ကန့်သတ်ထားရန် သတိပေးပါ။ 

  • အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ ခရီးသွားလာချိန် သို့မဟုတ် ပွဲများလုပ်သည့်အချိန်တွင် ဖန်တီးကာ မျှဝေထားသည့် ထပ်ဆောင်းအချက်အလက်များကို သတိထားပါ။

တစ်ခုခုမှားယွင်းသွားပါက လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ 

ထိုသို့ဖြင့်၊ သင်သည် မှန်ကန်သောအရာများကို သိနိုင်ပါသည်။ သင်က မူဝါဒများကို ထားရှိကာ အဖွဲ့အစည်းတွင်းရှိ လူတိုင်းကို အကောင်းဆုံးကျင့်ထုံးများနှင့်ပတ်သက်၍ လေ့ကျင့်ပေးထားပါသည်။ ဤကဲ့သို့ ခက်ခဲသောအလုပ်များ လုပ်ဆောင်ထားလျှင်ပင်၊ တစ်စုံတစ်ခုက မှားယွင်းသွားနိုင်ခြေ ရှိပါသည်။ 

ကိစ္စရပ်တွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဖြစ်လာတဲ့အခါ၊ မတော်တဆဖြစ်ရပ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှု အစီအစဉ် ရှိထားဖို့က ပဓာနကျပါတယ်။ ဒါက သင့်အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ဂုဏ်သတင်းကို ပျက်စီးအောင်တိုက်ခိုက်မှု ဒါမှမဟုတ် လမ်းကြောင်းပေါ်က အဆင်မပြေစရာ အဖုအထစ်တစ်ခုကြားက ခြားနားချက် ဖြစ်နိုင်တာကြောင့် မတော်တဆဖြစ်ရပ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုက အလွန်အရေးကြီးပြီး၊ အဲဒါကို မကြာခဏဆိုသလို အထင်သေးမိနိုင်ပါတယ်။ သိထားမှသာ မတော်တဆဖြစ်ရပ်ကို တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်နိုင်မှာဖြစ်တာကို စိတ်တွင်မှတ်ထားပါ။ ခိုင်မာသော အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးအစဉ်အလာရှိထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းများအား ပြဿနာများကို သတင်းပေးပို့ရန် တိုက်တွန်းအားပေးခြင်းက အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ ထို့ကြောင့် ကောင်းမွန်သော လုံခြုံရေးဆိုင်ရာအပြုအမူအတွက် ဆုချီးမြှင့်ခြင်းက လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပျက်ပြားမှုများ သို့မဟုတ် အမှားများအတွက် ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းထက် ပိုကောင်းရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ မတော်တဆမှုကို သတင်းပေးပို့ချိန်တွင် ဝန်ထမ်းများ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို စစ်ဆေးကာ စာနာစိတ်ထားရှိမှုကို ပြသခြင်းကလည်း အရေးကြီးပါသည်။ ဒဏ်ခတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပံ့ပိုးကူညီမှုမရခြင်းကို ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် တွေဝေနေစရာမလိုဘဲ ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် မျှားယူမှုမက်ဆေ့ချ်ရှိ လင့်ခ်ကို နှိပ်လိုက်မိခြင်း၊ ဖုန်းအခိုးခံရခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဆိုရှယ်မီဒီယာအကောင့် အဟက်ခံရခြင်းတို့ကို ချက်ခြင်းသတင်းပေးပို့ခိုင်းပါ။ လက်စွဲစာအုပ်ရဲ့ တခြားအပိုင်းတွေမှာ ဖော်ပြထားတဲ့ သက်သာစေခြင်း နည်းဗျူဟာတွေလိုပဲ မတော်တဆဖြစ်ရပ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုက အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ အားစိုက်ထုတ်မှုဖြစ်ပါတယ်။ 

  • ဒီတော့၊ သင်က ဘာကိုစီစဉ်ထားသင့်ပါသလဲ။ အတိုချုံးပြောရရင်၊ တစ်ခုခုက တစ်နည်းနည်းနဲ့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်။ ဒါက အဖွဲ့အစည်းတိုင်းအတွက် ကွဲပြားနေပါလိမ့်မယ်၊ ဒါပေမယ့် မတော်တဆဖြစ်ရပ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုကို ကူညီဖြေကြားပေးမယ့် အမေးများမေးခွန်းတွေမှာ ပါဝင်တာက- 

  • ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အကောင့်တွေ ဒါမှမဟုတ် ဝဘ်ဆိုက်တွေ အဟက်ခံရတဲ့အခါ ကျွန်ုပ်တို့ ဘာလုပ်ပါသလဲ။ 

  • တစ်ယောက်ယောက်က မျှားယူတဲ့အီးမေးလ်ကို ကလစ်နှိပ်လိုက်ရင် ဒါမှမဟုတ် စက်လုပ်ဆောင်ချက်က သံသယဖြစ်စရာကောင်းနေရင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာလုပ်ပါသလဲ။ 

  • ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အီးမေးလ်တွေ ဒါမှမဟုတ် အရေးအကြီးဆုံး စာရွက်စာတမ်းတွေ အခိုးခံရပြီး ပေါက်ကြားသွားရင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာလုပ်ပါသလဲ။ 

  • ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ဝန်ထမ်းတစ်ဦး အန္တရာယ်ကျရောက်နေရင် ဒါမှမဟုတ် အဖမ်းခံထားရရင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာလုပ်ပါသလဲ။ ဒါမှမဟုတ် ဒီလိုခြိမ်းခြောက်မှုတွေကြောင့် ဝန်ထမ်းတွေက စိတ်ဖိစီး သောကရောက်မှုနဲ့ ရုန်းကန်နေရရင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာလုပ်ပါသလဲ။ 

  • ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ရုံးခန်းက မီးဘေး၊ ရေဘေး၊ ဒါမှမဟုတ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ပျက်စီးသွားရင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာလုပ်ပါသလဲ။ 

  • ဝန်ထမ်းရဲ့ ကွန်ပျူတာ ဒါမှမဟုတ် ဖုန်း ပျောက်သွားရင် ကျွန်ုပ်တို့ ဘာလုပ်ပါသလဲ။ 

ဒီမေးခွန်းတွေအတွက် အဖြေတွေနဲ့ တခြားအရာတွေက အဖွဲ့အစည်းအလိုက် ခြားနားမှာဖြစ်ပေမယ့်၊ သင့်အဖွဲ့အစည်းရှိလူတိုင်းက ထိခိုက်မှုကိုကန့်သတ်ဖို့အတွက် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ချက်ခြင်းလုပ်ဆောင်ဖို့အတွက် ပြင်ဆင်ထားနိုင်စေဖို့ ဒါတွေအားလုံးကို အတူတူ တွေးကြည့်ကာ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပြောကြားပြီး အစီအစဉ်ကို မျှဝေပါ။ 

Tactical Tech ရဲ့ လုံခြုံရေးအကြောင်းအရာလမ်းညွှန်ကလိုဆိုရင်၊ မတော်တဆဖြစ်ရပ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှု အစီအစဉ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး စတင်ဖို့ နေရာကောင်းတစ်ခုက သင့်အဖွဲ့အစည်းနဲ့ဆိုင်တဲ့ ကိစ္စရပ်ရှိ မတော်တဆဖြစ်ရပ် ဒါမှမဟုတ် အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်ကို အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ‘အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်’ က ဘာလဲဆိုတာ ဆုံးဖြတ်ပါ - တစ်နည်းအားဖြင့်၊ လုပ်ဆောင်ချက်တွေနဲ့ ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ အရေးပေါ်စီမံချက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော် စီစဉ်ထားဖို့ စတင်သင့်သောပွိုင့်။ တစ်ခါတစ်လေမှာ ဒါက ရှင်းလင်းမှုမရှိတာကြောင့် အရေးကြီးပါတယ် - သင်က ကွင်းဆင်းမစ်ရှင်က လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်နဲ့ အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားတာလိုမျိုး ဖြစ်စဉ်ကို တွေးကြည့်တာဆိုရင်၊ အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်လို့ မကြေညာခင်မှာ သင် ဘယ်လောက်ကြာအောင် စောင့်ဆိုင်းလိုပါသလဲ။ အစောကြီး ဖော်ပြလိုက်တာမျိုး မလုပ်ချင်ပေမယ့်၊ တချို့အခြေအနေတွေမှာ အကြာကြီးစောင့်နေတာက ဒုက္ခရောက်သွားစေပါတယ်။ ဆောင်ရွက်ချက် အဆင့်တွေကိုလည်း တွေးတောစဉ်းစားကြည့်ဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။ လူတစ်ဦးချင်းစီကို သူတို့ သတိပြုမိပြီး ကြိုတင်သဘောတူထားမယ့် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုကို တာဝန်ပေးထားပါ - ဒါက မတော်တဆဖြစ်ရပ်မှာ ဖရိုဖရဲဖြစ်ပြီး ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့တာမျိုးကို လျော့ကျစေပါလိမ့်မယ်။ ခြိမ်းခြောက်မှုတစ်ခုစီတိုင်းမှာ၊ သင် လက်ခံယူဆနိုင်မယ့် မတူညီတဲ့ အခန်းကဏ္ဍတွေနဲ့ အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်ကို တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်ရာမှာ ပါဝင်တဲ့ လက်တွေ့ကျမှုတွေကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်တွေအတွက် ဒီ အရေးကြီးတဲ့ နည်းဗျူဟာအတွင်းမှာ ကူညီပံ့ပိုးမှုကွန်ရက်ရဲ့ အသက်ဝင်မှု ပါဝင်ပါတယ် - အဲဒါက မိတ်ဆွေတွေနဲ့ မိသားစု၊ အသိုက်အဝန်း၊ ဒေသတွင်း မဟာမိတ်များ၊ အစိုးရရင်းမြစ်များနဲ့ NGO တွေနဲ့ ဂျာနယ်လစ်တွေလိုမျိုး အမျိုးသားဆိုင်ရာ ဒါမှမဟုတ် နိုင်ငံတကာ မဟာမိတ်တွေ ပါဝင်နိုင်တဲ့ ကျယ်ပြန့်တဲ့ မဟာမိတ်တွေရဲ့ကွန်ရက်ပါ။ သင့်ရဲ့မဟာမိတ်တွေက သင့်ကို ဘယ်လိုမျိုး ပံ့ပိုးပေးနိုင်ပါသလဲ။ အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်မှာ သူတို့က သင့်ကို ကူညီပေးဖို့ ဆန္ဒရှိမရှိ စစ်ဆေးအတည်ပြုပြီး ၎င်းတို့ဆီက သင်မျှော်လင့်ထားတဲ့အရာကို ၎င်းတို့ကိုအသိပေးဖို့ ၎င်းတို့ကို ကြိုတင်ဆက်သွယ်သင့်ပါသလား။ 

မတော်တဆဖြစ်ရပ်နဲ့ သက်ဆိုင်လာတဲ့အခါ၊ ထိရောက်တဲ့ ပြောဆိုဆက်ဆံမှုတွေက အရမ်းကိုပဲ အရေးကြီးလာပါတယ်။ မတူညီတဲ့ဖြစ်စဉ်တွေမှာ လုပ်ကိုင်သူတစ်ဦးချင်းစီနဲ့အတူ အလုံခြုံဆုံးနဲ့ အထိရောက်ဆုံး ပြောဆိုဆက်ဆံမှုနည်းလမ်းတွေကို ဆုံးဖြတ်ပြီး အရန်နည်းလမ်းတွေကိုလည်း ခွဲခြားသတ်မှတ်ပါ။ အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်တွေအတွက်၊ ပြောဆိုဆက်ဆံရမယ့်အရာ (မပြောရမယ့်အရာ)၊ ဆက်သွယ်ရမယ့်အချိန်၊ ဆက်သွယ်ဖို့ သုံးရမယ့်ချိန်နယ်တွေ၊ နဲ့ ဆက်သွယ်သင့်တဲ့လူတွေနဲ့ဆိုင်တဲ့ ရှင်းလင်းတဲ့ လမ်းညွှန်ချက်တွေ ရှိထားတာက အသုံးဝင်နိုင်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုပါ။ သင့်အဖွဲ့အစည်းပေါ်ရှိ မတော်တဖြစ်ရပ်၏ ဂုဏ်သတင်းဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး၊ ကောင်းမွန်စွာ တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်ရန် ပြင်ဆင်ထားပါ။ အဖွဲ့အစည်း၏ ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများကို ဦးဆောင်သူ (အဖွဲ့အစည်းအချို့တွင် ၎င်းသည် Facebook သို့မဟုတ် Twitter အကောင့်ကို စီမံသော မည်သူမဆို ဖြစ်နိုင်ပါသည်) သည် မတော်တဆဖြစ်ရပ်ကို သတိပြုမိကာ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော သက်ရောက်မှုအတွက် ဆိုရှယ်မီဒီယာ သို့မဟုတ် အခြားမီဒီယာကို ကြည့်ရှုနိုင်ကြောင်း သေချာအောင်လုပ်ပါ။ သက်ဆိုင်ပါက ၎င်းတို့သည် မတော်တဆဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်သည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော လူသိရှင်ကြား သို့မဟုတ် မီဒီယာ စုံစမ်းမေးမြန်းမှုများကို အသင့်စောင့်နေရန် ပြင်ဆင်ထားသင့်ပါသည်။ ၎င်းသည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အဆိုးဘက်ရောက်သည့် ဇာတ်ကြောင်းများ သို့မဟုတ် ဂုဏ်သတင်းထိခိုက်မှုများမဖြစ်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားခြင်းအတွက် အထူးသဖြင့် အရေးကြီးပါသည်။ ဖြစ်စဉ်နှင့် အကြောင်းအရာတိုင်းမှာ ကွဲပြားပြီး၊ ရိုးသားပွင့်လင်းသော ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှုများသည် မတော်တဆဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်းတွင် ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

စောစီးစွာ အချက်ပေးမှုနှင့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုစနစ်ကို ဖန်တီးခြင်း 

စောစီးစွာ အချက်ပေးမှုနှင့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုစနစ် ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ စနစ်က အတွေးဟုထင်ရသော်လည်း၊ ၎င်းသည် အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်တွင် ဖွင့်ဟရမည့် ဗဟိုကချုပ်ကိုင်ထားသော စာရွက်စာတမ်း (အီလက်ထရွန်နစ် သို့မဟုတ် အခြားအရာ) သက်သက် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုစာရွက်စာတမ်းတွင်၊ သင်သည် လုံခြုံရေးညွှန်ပြချက်များနှင့် အချိန်ကာလတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပွားထားသော မတော်တဆဖြစ်ရပ်များနှင့်ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ်အချက်များအားလုံးကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ စီစဉ်ထားသည့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် နောက်ဆက်တွဲတို့၏ ရှင်းလင်းသောဖော်ပြချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးကာ၊ အန္တရာယ် ပပျောက်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် အောင်မြင်ရန်လိုအပ်သည့်အရာများကို ညွှန်ပြထားသင့်ပါသည်။ ၎င်းတွင် အန္တရာယ်တွင် ပါဝင်နေသူများကို ကာကွယ်ပေးရန်နှင့် ၎င်းတို့ကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ကျန်းမာလာမှုအတွက် ကူညီပေးရန် မတော်တဆဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ဆောင်ချက်များလည်း ပါဝင်သင့်ပါသည်။ စောစီးစွာ အချက်ပေးမှုနှင့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုစနစ်သည် (သက်ဆိုင်ပါက) တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့အစည်းနှင့် အသုံးဝင်သော စာရွက်စာတမ်းများကို မျှဝေခြင်း၊ ဖြစ်ပွားခဲ့သောအရာ၏ နောက်ပိုင်း ခွဲခြားဆန်းစစ်မှု၊ နှင့် နောင်တွင်ဖြစ်လာမည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ကာကွယ်တားဆီးရေး နည်းစနစ်များနှင့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုများအား တိုးတက်အောင်လုပ်ဆောင်မည့်နည်းလမ်းအပေါ် ညွှန်ပြချက်တို့ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပါသည်။ 

စောစီးစွာ အချက်ပေးမှုနှင့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုစနစ် ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါ။ စနစ်က အတွေးဟုထင်ရသော်လည်း၊ ၎င်းသည် အရေးပေါ်ဖြစ်ရပ်တွင် ဖွင့်ဟရမည့် ဗဟိုကချုပ်ကိုင်ထားသော စာရွက်စာတမ်း (အီလက်ထရွန်နစ် သို့မဟုတ် အခြားအရာ) သက်သက် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုစာရွက်စာတမ်းတွင်၊ သင်သည် လုံခြုံရေးညွှန်ပြချက်များနှင့် အချိန်ကာလတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပွားထားသော မတော်တဆဖြစ်ရပ်များနှင့်ပတ်သက်သည့် အသေးစိတ်အချက်များအားလုံးကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ စီစဉ်ထားသည့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် နောက်ဆက်တွဲတို့၏ ရှင်းလင်းသောဖော်ပြချက်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးကာ၊ အန္တရာယ် ပပျောက်သွားပြီဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် အောင်မြင်ရန်လိုအပ်သည့်အရာများကို ညွှန်ပြထားသင့်ပါသည်။ ၎င်းတွင် အန္တရာယ်တွင် ပါဝင်နေသူများကို ကာကွယ်ပေးရန်နှင့် ၎င်းတို့ကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ကျန်းမာလာမှုအတွက် ကူညီပေးရန် မတော်တဆဖြစ်ရပ်နောက်ပိုင်း လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ဆောင်ချက်များလည်း ပါဝင်သင့်ပါသည်။ စောစီးစွာ အချက်ပေးမှုနှင့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုစနစ်သည် (သက်ဆိုင်ပါက) တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအဖွဲ့အစည်းနှင့် အသုံးဝင်သော စာရွက်စာတမ်းများကို မျှဝေခြင်း၊ ဖြစ်ပွားခဲ့သောအရာ၏ နောက်ပိုင်း ခွဲခြားဆန်းစစ်မှု၊ နှင့် နောင်တွင်ဖြစ်လာမည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ကာကွယ်တားဆီးရေး နည်းစနစ်များနှင့် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုများအား တိုးတက်အောင်လုပ်ဆောင်မည့်နည်းလမ်းအပေါ် ညွှန်ပြချက်တို့ကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပါသည်။ 

မတော်တဆဖြစ်ရပ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှု 

  • အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ မတော်တဆဖြစ်ရပ် တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုအစီအစဉ်ကို ရေးဆွဲကာ ကျင့်သုံးပါ။ 

    • ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော မတော်တဆဖြစ်ရပ်များကို အပြင်းအထန်စဉ်းစားကာ ၎င်းတို့ ဖြစ်မလာမီ သင်၏ တုံ့ပြန်လုပ်ဆောင်မှုအတွက် ပြင်ဆင်ပါ။ 

  • အဖွဲ့အစည်းရှိ လူတိုင်းသည် မတော်တဆဖြစ်ရပ်တွင် ပြောဆိုဆက်ဆံမည့်နည်းလမ်းနှင့် လုပ်ဆောင်မည့် နည်းပညာဆိုင်ရာအဆင့်များကို သတိပြုမိကြောင်း သေချာပါစေ။ 

  • သင်၏ ဥပဒေရေးရာ ကာကွယ်မှုများနှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို နားလည်ရန် အချိန်ယူပါ။ 

  • မတော်တဆဖြစ်ရပ် နောက်ပိုင်းတွင် အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာဝန်ထမ်းအား ၎င်းတို့လိုအပ်သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှု ဖြည့်ဆည်းပေးရန် ပြင်ဆင်ထားပါ။